လက္ေတြ႕မ်က္ေတြ႕၀ါဒ
သို႕မဟုတ္
တစ္ေရးႏိုး အဘိဓမၼာ

သွ်င္ဥကၠဌက သူေျပာ၊ လူေျပာ တဆင့္စကားကို ၾကားကာမတၱႏွင့္ မွန္လွၿပီ၊ ဟုတ္လွၿပီဟု မယံုၾကည္ပါေလႏွင့္။ အသင္တို႕၏ အမိအဖ၊ ဆရာသမား၊ သက္ႀကီး၀ါရင့္မ်ားက ေျပာၾကားခဲ့တဲ့စကားျဖစ္လို႕ မုခ်ဧကန္ မွန္ရမည္ဟု မမွတ္ယူၾကကုန္ရာ။ အသင္တို႕၏ ေရွးစာအုပ္ႀကီးေတြ၊ ေပထုပ္ႀကီးေတြ၊
ပရပိုက္ႀကီးေတြထဲမွာ ပါခဲ့တယ္ဆို႐ံုမွ်ႏွင့္ မွန္လွၿပီဟု မမွတ္ယူရာ။ သင္တို႕၏ ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္ရာ ဘုရားရဟႏာၱတို႕၏ မုကၡပါဌ္အစစ္ ျဖစ္သည္ဟု ဆိုကာမတၱႏွင့္ အခၽြတ္ဧကန္မွန္လွၿပီဟု မယံုၾကည္ပါႏွင့္။ သက္ႀကီးစကား သက္ငယ္ၾကားဟူေသာ ပရိဘာသာအရ အစဥ္အလာကို ႐ိုေသသမႈ
ဤတစ္ခုတည္းျဖင့္ မည္သည့္အရာကိုမွ် မွန္လွၿပီဟူ၍ တထစ္ခ်မမွတ္ယူကုန္ရာ။ ဟူ၍ ဗုဒၶစာခၽြန္ ေတာ္ စာအုပ္အဖြင့္၌ ဆိုထားေလသည္။ မိမိစကား မဟုတ္မူ၍ ဗုဒၶ၏ စာခၽြန္ေတာ္ျဖစ္ေၾကာင္းလည္း ေဖၚျပထားေလသည္။
ကၽြႏ္ုပ္တို႕သည္ သွ်င္ဥကၠဌ၏ စိတ္၊ ႐ုပ္ အယူအဆႏွင့္ပါတ္သက္၍ ေ၀ဖန္ခဲ့ၾကသည္။ သွ်င္ဥကၠဌက ဗုဒၶ၀ါဒ၌ စိတ္ကို အျဖစ္ထား၍ ႐ုပ္ကို အရိွ ပစၥည္းထားကာ ေဆြးေႏြးခဲ့သည့္ အခ်က္အလက္မ်ားကိုလည္း မည္မွ် ယုတၱိတန္မတန္ ေဖၚျပခဲ့ၿပီ။ ဗုဒၶ၀ါဒ၌ အေနာက္တိုင္းအဘိဓမၼာမ်ားမွာကဲ့သို႕ ႐ုပ္ကို အရိွပစၥည္းမျဖစ္ လက္ခံယံုၾကည္ခ်က္ လံုး၀ မရိွေခ်။ သွ်င္ဥကၠဌကမူ ႐ုပ္ကို အရိွ ပစၥည္းႀကီးအျဖစ္ထားေနျခင္းမွာ ဗုဒၶအလိုေလာ ႐ုပ္၀ါဒီ အလိုေလာ ဟု ေတြးေတာဘြယ္ရာျဖစ္သည္။ (Mental Substance) ေခၚ စိတ္၀တၳဳသေဘာ သည္ ၄င္း၊ (Physical Substance) ေခၚ ႐ုပ္၀တၳဳသေဘာသည္၄င္း၊ ဗုဒၶအဘိဓမၼာက လက္ခံသည္မဟုတ္။ ဗုဒၶအလိုမွာ အသိအစဥ္သာလွ်င္ အရိွျဖစ္ေလသည္။ ဗုဒၶသည္ မ်က္ေမွာက္၀ါဒသမား သက္သက္ျဖစ္သည္ကု မျငင္းလိုေပ။ ဗုဒၶပြင့္ေသာေခတ္က အိႏၵိယျပည္တြင္ရိွေသာ ဟိႏၵဴအယူအဆမ်ား၌ (၁) သူတပါးစကား၊ က်မ္းဂန္စကား၊ ယံုေလာက္ေသာ မြန္ျမတ္သည့္ ပုဂၢိဳလ္တို႕၏ စကားကို ၾကားနာျခင္းျဖင့္ မွန္ေသာအသိပညာရႏိုင္ေသာ အယူအဆ။ (၂) ႐ုပ္၀တၳဳပစၥည္းတစ္ခုေပၚတြင္ အေျခတည္၍ က်န္၀တၳဳတစ္ခုသို႕ အႏုမာန မ်က္ရမ္းဆျခင္းျဖင့္ မွန္ေသာအသိသစ္ အျမင္သစ္ ရႏိုင္သည္ဆိုေသာ အယူအဆ။ (၃) ၀တၳဳတစ္ခုႏွင့္ အျခား၀တၳဳတစ္ခု ႏိႈင္းယွဥ္၍ အသိပညာ ရႏိုင္သည္ ဆိုေသာအယူအဆ စသည္ အသိပညာရေၾကာင္း တရားအမ်ိဳးမ်ိဳးကို
ယံုၾကည္ၾကသည္။ ထိုအသိပညာ၏ မူလပင္မသေဘာအခ်ိဳ႕ကို စာဖတ္သူတို႕ ဗဟုသုတ ျဖစ္စိမ့္ေသာငွာ အက်ဥ္းခ်ံဳး၍ ေအာက္ပါအတိုင္း ေဖၚျပလိုပါသည္။(၁) Sabda-Authoritative Knowledge သူတပါး၊ ယံုေလာက္သူတို႕ စကားေၾကာင့္ သိျမင္နားလည္ျခင္း။ (၂) Pranana-Perception အာ႐ံုအားျဖင့္
သိျမင္နားလည္ျခင္း အေတြ႕အႀကံဳ။ (၃) Anumana-Inference ႐ုပ္၀တၳဳတစ္ခု ကိုမွီ၍ အျခားတစ္ခုကို ေတြးေခၚသံုးသပ္ျခင္း (အႏုမာန) ဥပမာ မီးခိုးကို ျမင္ရာ မီးရိွသည္ ဆိုသကဲ့သို႕ျဖစ္သည္။ (၄) Upamana-Comparison ႏိႈင္းယွဥ္ သိျမင္မႈ တို႕ျဖစ္ပါသည္။ ဤေနရာ၌ ဗုဒၶသည္ (Perception) ေခၚေသာ
မိမိ ကိုယ္ကို ေတြ႕ရိွသိျမင္မႈ၌ ယံုၾကည္သည္ဆိုေသာ္လည္း ဗုဒၶ၀ါဒ၌ ဤအခ်က္ တစ္ခုအေပၚတြင္ပင္လွ်င္ ၀ိ၀ါဒေသာင္းေျခာက္ေထာင္ ကြဲျပားေနသည္ကို သွ်င္ဥကၠဌ မေလ့လာမိဘဲ ေနမည္မထင္ေပ။ ဤအေတြ႕အႀကံဳ၀ါဒကိုတည္၍ ဗုဒၶ၀ါဒ ဂိုဏ္းေပါင္းမ်ားစြာ ကြဲျပားကာ၊ ၀ိဥာဏ၀ါဒဘက္သို႕ လိုက္ကုန္ၾကသည္
လည္း ရိွၾကသည္။ မ်က္ေတြ႕မ်က္ျမင္ အဘယ္ကိုသင္သိစြမ္းပါသနည္း။ ဥပမာ အရာ၀တၳဳတစ္ခုကိုၾကည့္ပါ သတိတစ္ခုရလာႏိုင္ရန္အတြက္ ထိုအရာ၀တၳဳႏွင့္ သိလိုသူသည္ အာ႐ံုမွတဆင့္ ဆက္သြယ္ရသည္။ ဤေနရာ၌ သွ်င္ဥကၠဌက အိုေယာဂီ သင္ဘယ္ဆီသြားမလဲ စာအုပ္ စာမ်က္ႏွာ (၅) တြင္ ဟဒယသည္
ျပင္ပ ပသာဒ စကၡဳ၊ ေသာတ၊ ဃာန၊ ဇီ၀၊ ကာယ တို႕က တိုက္႐ိုက္အာ႐ံုယူ၍ ပို႕ရိွထားေသာ အာ႐ံု (Sensation) တို႕ကို မွတ္သားထားေသာ သဘာ၀ အေလ်ာက္ ၄င္းဟဒယအေပၚတြင္ အကန္႕ေလးကန္႕ထား၍ ေနရာေလးခ်က္ ကန္႕သတ္လွ်က္ရိွ၏ ဟုဆိုသည္။ တဖန္ စာမ်က္ႏွာ (၂) ၌လည္း
မိမိတို႕ကိုယ္ ရိွ အၾကည္ပသာဒေျခာက္မ်ိဳးႏွင့္ ဗဟိဒၶေလာကရိွ ႐ူပါ႐ံု၊ သဒၵါ႐ံု၊ ဂႏၶာ႐ံု၊ ရသာ႐ံု၊ ေဖါဌဗၺာ႐ံု တို႕တိုက္႐ိုက္ေတြ႕ဆံုမွသာလွ်င္ ပဋိစၥသမုပၸါဒ္တရားအရ၊ စိတ္၀ိဥာဏ္ နာမ္တရားမ်ား ျဖစ္ေပၚလာျခင္းကို ေတြ႕ရေပတယ္ ဟုဆိုသည္။ သွ်င္ဥကၠဌအဆို မွားသည္ဟုမဆိုလိုေသာ္လည္း
မွန္သည္ဟူ၍လည္းမဆို လိုေပ။ စဥ္းစားစရာ မ်ားစြာရိွသည္ဟုသာ ဆိုလိုေပသည္။ သွ်င္ဥကၠဌဆိုလိုရင္း ကို အလြယ္ဆံုးျဖစ္ေအာင္ ျပန္ေျပာရလွ်င္ လူ၌ ရိွေသာ ပသာဒေျခာက္မ်ိဳးႏွင့္ ျပင္ပကမာၻမွ ႐ုပ္၀တၳဳတစ္ခုကို ထိေတြ႕လိုက္သည္ရိွေသာ္ အာ႐ံုစတင္ျဖစ္ေပၚ လာသည္။ ဥပမာ မိမိစာေရးေနေသာ
ကေလာင္ကို မိမိ၏စကၡဳပသာဒျဖင့္ ၾကည့္လိုက္ေသာ္ အရာ၀တၳဳတခုကို ျမင္ရမည္။ အျပာေရာင္ရိွက ကေလာင္ ျပာျဖင့္ျမင္ရသည္။ သို႕ေသာ္ အျပာကိုျမင္ရျခင္းသည္ မိမိစကၡဳပသာဒႏွင့္ ၀တၳဳၾကား၌ အလင္းေရာင္တည္းဟူေသာ ေပါင္းကူး ရိွရေပေသးသည္။ သို႕ဆိုလွ်င္ သိမႈ၌ ႐ုပ္၀တၳဳ၊
စကၡဳပသာဒ ႏွစ္ခုတည္းရိွ႐ံုမွ်ႏွင့္ မၿပီးေသးေၾကာင္း ထင္ရွားသည္။ ထိုထက္ နက္နက္႐ိႈင္း႐ိႈင္းစဥ္းစားတတ္ပါလွ်င္ ပိုမိုနက္နဲေသာ အျမင္တစ္ခု ရလာဖြယ္ရိွေသးသည္။ ထိုကား အျခားမဟုတ္ ဗုဒၶအဘိဓမၼာ၌ အရာ၀တၳဳတိုင္းသည္ အၿမဲတေစ တည္ရိွသည္မဟုတ္၊ ထာ၀စဥ္ျမစ္ေရလ်င္ ကဲ့သို႕ အစဥ္တစိုက္ ေျပာင္းလဲပ်က္စီးေနသည္။ မဟာပရိနိဗၺာနသုတ္၌ ျမတ္စြာဘုရားသခင္က ျဖစ္ေပၚလာသမွ်ေသာ အရာခပ္သိမ္းတို႕၌ အေၾကာင္းတရားက
ဖန္တီးျဖစ္ေပၚရသည္သာ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ မည္သည့္ အရာမွ် မတည္ၿမဲႏိုင္ေခ် ဟူ၍ ေဟာၾကားခဲ့ေလသည္။ ဤအခ်က္ကို သွ်င္ဥကၠဌ ျငင္းလိုပါသေလာ၊ မျငင္းႏိုင္ဆိုပါက ဆိုခဲ့ၿပီးေသာ လက္ထဲမွ ကေလာင္ကို တစံုတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ ကိုင္ထားရင္းမတၱက ကေလာင္သည္ တျဖည္းျဖည္းေဟာင္းႏြမ္းပ်က္စီးေနသည္ မဟုတ္ေလာ။ သို႕ေသာ္ လက္ကမူ ကေလာင္ကို ကိုင္ထားသည္ဟုသာ သိၿပီး မိမိကိုင္ထားေသာ ကေလာင္သည္
မိနစ္စကၠန္႕တိုင္းမွာ ေျပာင္းလဲေနေသာ ေၾကာင့္ စာေရးေနစဥ္အတြင္းပင္ ေစာေစာက ကေလာင္ႏွင့္ ယခုကေလာင္ မတူေတာ့ၿပီ၊ ေျပာင္းလဲသြားၿပီကို မသိဘဲရိွတတ္သည္။ အရာ၀တၳဳတိုင္းသည္ အစဥ္တစိုက္ ေျပာင္းလဲပ်က္စီး ေနသည္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္လည္း အရာ၀တၳဳတခုကို မိမိကၾကည့္မည္ဟု ျပဌာန္းၿပီး
ျဖတ္ကနဲၾကည့္လိုက္သည္ႏွင့္ တၿပိဳင္နက္ မိမိျမင္ေသာအရာသည္ မိမိၾကည့္မည္ဟု စိတ္ကူးေသာအရာႏွင့္ မတူႏိုင္ေတာ့ေပ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ၾကည့္မည္ဟုစိတ္ကူးစဥ္က ရိွေနေသာအရာသည္ ၾကည့္လိုက္ေသာအခ်ိန္၌ ရိွေသာအရာႏွင့္မတူ ေျပာင္းလဲသြားေလၿပီ။ သို႕ဆိုလွ်င္ အဘယ္အရာကိုၾကည့္
၍ အဘယ္အရာကို လူသားသိႏိုင္ပါသနည္း။ သူသိေသာအရာသည္ သူသိေသာ အရာႏွင့္ တျခားစီျဖစ္ေနၿပီ မဟုတ္ပါေလာ။ ပိုမိုနားလည္ေစရန္ ရွင္လင္းေဖၚျပရလွ်င္ လူတစ္ဦးသည္ ေရအလွ်င္ျဖင့္ စီးဆင္းေနေသာ ျမစ္တခု အတြင္းသို႕ဆင္းၿပီး ေနာက္တစ္ႀကိမ္ ထိုေနရာသို႕ပင္ ဆင္းသည္ဆိုပါစို႕ ထိုသူ၌ ပထမအႀကိမ္ ဆင္းေသာအခါ စြတ္စိုေသာေရႏွင့္ ဒုတိယအႀကိမ္ဆင္းေသာအခါ စြတ္စိုေသာေရတို႕ လံုး၀မတူေတာ့သည္ကို စဥ္းစားၾကည့္ရာသည္။ တဖန္ စဥ္းစားပါဦး အရာ၀တၳဳတခုကို မိမိၾကည့္မည္ဟု စိတ္ကူးၿပီး ၾကည့္လိုက္ သည္ႏွင့္တၿပိဳင္နက္ ထိုပစၥည္းေျပာင္းလဲသြားၿပီျဖစ္ေသာေၾကာင့္ မိမိၾကည့္မည့္ အရာ၀တၳဳႏွင့္ မိမိျမင္ေသာအရာ၀တၳဳ မတူႏိုင္လွ်င္ မိမိျမင္ေသာအရာသည္ အမွန္ပင္မိမိၾကည့္ေသာ အရာျဖစ္ေၾကာင္း
အဘယ္နည္းႏွင့္ဆိုပါမည္နည္း။ မိမိျမင္ေသာအရာတိုင္းသည္ အစဥ္ေျပာင္းလဲေနေသာ အရာသာျဖစ္ေသာ ေၾကာင့္လည္း အဘယ္အရာကို မိမိျမင္ပါသည္ဟု ဧကန္မုခ်ဆိုမည္နည္း။ စဥ္းစားၾကည့္ပါဦး အရာ၀တၳဳသည္ ေျပာင္းလဲသြားသကဲ့သို႕ မိမိစကၡဳပသာဒႏွင့္ တကြေသာ က်န္ပသာဒအားလံုးသည္လည္း
ေျပာင္းလဲေနသည္မဟုတ္ေလာ။ သို႕ဆုိလွ်င္ ေျပာင္းလဲေနေသာ ပသာဒတစ္ခုက ေျပာင္းလဲေနေသာအရာ၀တၳဳ တခုကုိ ထိေတြ႕၍ လက္ေတြ႕မ်က္ေတြ႕ အသိကိုရွာေသာအခါ၊ အဘယ္မည္ေသာ အသိမွန္ကိုရပါမည္နည္း။ အဘယ္မည္ေသာ ပညာရွင္သည္ အသိမွန္ အျမင္မွန္ရပါမည္နည္း။ တဖန္စဥ္းစားပါဦး
အရာ၀တၳဳတခုကို ျမင္သိေသာအခါ၌ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ျမင္ေသာအရာသည္ အဘယ္နည္း။ ထိုအရာ၀တၳဳ၏ အျပင္ပန္းသ႑ာန္ အသြင္အျပင္သာလွ်င္မဟုတ္ေလာ။ ထိုျပင္ပသ႑ာန္ဆိုရာမွာပင္ ထိုအရာ၀တၳဳ၏ အေရာင္အဆင္း၊ အေလးခ်ိန္၊ အတိုင္းအဆ၊ အရြယ္အစား စသည္တို႕သာလွ်င္ျဖစ္၏။ အျခားမည္သည့္
အရာကိုမွ်မသိေခ်။ ျမင္လည္းမျမင္ေခ်။ သို႕ေသာ္ ဆိုခဲ့ၿပီးေသာ အေရာင္အဆင္း၊ အေလးခ်ိန္၊ အရြယ္အစား၊ အတိုင္းအဆတို႕သည္ ထိုအရာ၀တၳဳ၏ အရည္အခ်င္းမ်ားသာျဖစ္၏။ ပင္ကုိယ္သဘာ၀မဟုတ္ၾကေခ်။ ျမင္မွေတြ႕မွယံုေသာ ထိုလူသားအဖို႕ အရာ၀တၳဳတို႕သည္ အေပၚျပင္က
အသြင္သ႑ာန္မ်ားကိုသာ ျမင္ေစသိေစသည္။ ထို႕ထက္ပို၍ တစိုးတစိမွ် မသိႏို္င္ေခ်။ သို႕ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ၀တၳဳပစၥည္းတို႕၏ မူလပင္မသေဘာသည္ ဘယ္ေသာအခါမွ် သွ်င္ဥကၠဌအားကိုးေသာ စကၡဳ၊ ေသာတ၊ ဃာန၊ ဇီ၀၊ ကာယ စသည္ ပသာဒတို႕၌ မတင္ႏို္င္ေခ်။ ထို႕ေၾကာင့္ ထိုပသာဒအားကိုးျဖင့္လည္း
၀တၳဳပစၥည္းတို႕၏ မူလဘူတသေဘာကို မသိႏိုင္၊ မျမင္ႏိုင္။ စဥ္းစားပါဦး ယခုဆို သကဲ့သို႕ လူသည္ပသာဒတို႕ျဖင့္ အရာ၀တၳဳတို႕၏အေပၚယံက အသြင္သ႑ာန္ မ်ားကိုသာ ေတြ႕ျမင္သိရိွႏိုင္သည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ထိုမိမိတို႕သိေသာ အရာသည္လည္း ထို၀တၳဳပစၥည္း၏ တကယ့္တကယ္ပိုင္ဆိုင္ေသာ
အရည္အခ်င္းမ်ား ျဖစ္သည္ဟူ၍ အဘယ္သို႕ဆိုႏိုင္မည္နည္း။ ထို၀တၳဳပစၥည္း ႏွင့္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ျမင္ရေသာ အေပၚျပင္က အသြင္အျပင္တို႕သည္ အညမည ဆက္သြယ္သည္ဟူ၍ ဘယ္သို႕ဆိုမည္နည္း။ ဆိုမည္ဆိုလွ်င္ ဆိုႏိုင္ေသာ အေၾကာင္းရိွ၏။ သို႕ေသာ္ ထိုအေၾကာင္းကား သွ်င္ဥကၠဌတို႕ ယံုၾကည္ေသာ
မ်က္ျမင္လက္ေတြ႕ျပႏိုင္ေသာ အေၾကာင္းမဟုတ္ေခ်။ သံုးသပ္ေတြးေခၚမွ သိျမင္ႏိုင္ေသာ အေၾကာင္းတရား ျဖစ္ေခ်သည္။ ေလာကတြင္ အမွန္တရား ကိုသိရိွႏိုင္ရန္ အသိပညာကို နည္းမ်ိဳးစံုျဖင့္ ပညာရွင္မ်ားရွာႀကံခဲ့ၾက ေလၿပီ။ ဗုဒၶမတိုင္မီကပင္ အိႏၵိယျပည္၌ ခ်ားဗားကား ေခၚေသာ ႐ုပ္၀ါဒီမ်ား ေပၚေပါက္
ခဲ့ၾကေလသည္။ ထိုသူတို႕သည္ သွ်င္ဥကၠဌေဖၚျပခဲ့ေသာ (သူေျပာ၊ လူေျပာ တဆင့္စကားကို ၾကားကာမတၱႏွင့္ မွန္လွၿပီဟု မယံုၾကည္ၾကေပ။ က်မ္းဂန္ စာေပကဆိုေသာေၾကာင့္ မွန္သည္ဟူ၍လည္း မယံုၾကည္ၾကေခ်။ မီးခိုးကို ျမင္ကာမတၱျဖင့္ မီးရိွၿပီဟု မ်က္ေတြ႕မ်က္ျမင္ မဟုတ္ဘဲ ေတြးေခၚသံုးသပ္ေသာ အသိပညာမ်ိဳးကိုလည္း မွန္လွၿပီဟူ၍ မယံုၾကည္ၾကေခ်။ ထိုသူတို႕ကား ႐ုပ္၀ါဒီ စစ္စစ္မ်ားျဖစ္ၾက၏။ ႐ုပ္သာလွ်င္
အရိွတရားႀကီးျဖစ္သည္ ဟူ၍လည္း ယံုၾကည္ၾကသည္။ စိတ္မွာကား ႐ုပ္ေပၚတြင္တည္မွီ၍ ျဖစ္ရေသာ အျဖစ္တရား သာျဖစ္ေၾကာင္း ယံုၾကည္သည္ ျဖစ္ရကား အသိပညာဆိုင္ရာ သေဘာတရား တြင္လည္း ႐ုပ္မွတ္သိမႈ၊ မ်က္ေမွာက္မ်က္ျမင္ ကိုသာ လက္ခံခဲ့ၾကေလသည္။ သွ်င္ဥကၠဌမွာလည္း
႐ုပ္ကိုအရိွ၊ စိတ္ကိုအျဖစ္တရားအျဖစ္ ယံုၾကည္ရာ၌၄င္း၊ အသိပညာဆိုင္ရာ သေဘာတရား၌ လက္ေတြ႕မ်က္ေတြ႕ကိုမွ ယံုၾကည္ရာ သည္ဟူ၍ ျမြက္ဟေျပာဆိုရာ၌၄င္း၊ ဗုဒၶ၀ါဒီ မဆန္ဘဲ ခ်ာဗားကားေခၚ ႐ုပ္၀ါဒီ ဆန္လွေခ်ေတာ့သည္။ ႐ုပ္၀ါဒီဆိုရာမွာပင္ ေခတ္သစ္႐ုပ္၀ါဒီမဟုတ္
ေဟာင္းႏြမ္း ေျပာက္ကြယ္ခဲ့ၿပီျဖစ္ေသာ ႐ုပ္၀ါဒီမ်ား၏ အယူအဆေဆြးမ်ားကို တေရးႏိုးမွထ၍ ကေယာင္ကတမ္း ေျပာဆိုသည္ႏွင့္သာတူေလေတာ့သည္။ မရိွတရားကို အစြဲျပဳ၍ ေျပာဆိုျခင္းသည္ မွားေသာဥပါဒါန္ ျဖစ္ေၾကာင္း ယံုၾကည္ ထားသည္ျဖစ္၍ သွ်င္ဥကၠဌက အရိွတရားကို ေျခကုတ္ကာ ေျပာလိုဟန္ရိွသည္။ သွ်င္ဥကၠဌယံုၾကည္သကဲ့သို႕ ေလာက၌႐ုပ္၀တၳဳတို႕သည္ အရိွတရားမ်ား ျဖစ္ၾကသည္ဟူ၍ အဘယ္မည္ေသာ အေထာက္အထား သာဓကျဖင့္ သွ်င္ဥကၠဌသည္ အဘိဓမၼာဆန္ဆန္ သက္ေသထူျပႏိုင္ပါမည္နည္း။ ႐ုပ္သည္ အရိွျဖစ္သည္ဆိုျခင္းအတြက္ ႐ုပ္ရိွေၾကာင္း အေထာက္အထားျဖင့္ ျပပါဦးေလာ့။ ႐ုပ္သည္ မ်က္စိျဖင့္ျမင္ရေသာေၾကာင့္ ရိွပါသေလာ။ စိတ္သည္ မ်က္စိျဖင့္ မျမင္ရေသာေၾကာင့္
အရိွမဟုတ္ေတာ့ၿပီေလာ။ ေမးခြန္းတစ္ခုေတာ့ ေမးၾကည့္ခ်င္ပါေသးသည္။ ေကာင္းပါၿပီ မ်က္စိရိွကာမတၱျဖင့္ စိတ္မရိွဘဲ ႐ုပ္ရိွေၾကာင္း အဘယ္သို႕သိပါသနည္း။ သက္ရိွ႐ုပ္တို႕သည္ မ်က္စိရိွလွ်က္ စိတ္ (အသိဓါတ္) မရိွေသာအခါ ပ်က္စီးရသည္ မဟုတ္ေလာ။ ႐ုပ္ရိွသည္ ႐ုပ္ရိွသည္ဟု ဆိုေနသူမ်ားမွာ ႐ုပ္ရိွေၾကာင္းသိထားရေပမည္။ ႐ုပ္ရိွေၾကာင္း ဘယ္အရာကသိသနည္း။ ၀ိဥာဥ္္ကသိ၏ ၀ိဥာဥ္္သည္ စိတ္အစဥ္ပင္ျဖစ္၏။ သွ်င္ဥကၠဌအေနႏွင့္ အဘိဓမၼာ၌ တစ္ဖက္စြန္းနင္း၀ါဒကို လက္ကိုင္ထားသမွ် က်န္တစ္ဖက္စြန္း ေထာင္ေနမည္ကို သတိျပဳရာသည္။ ဤသို႕ေ၀ဖန္ေသာ
ေၾကာင့္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕အား ၀ိဥာဏ၀ါဒ ဂိုဏ္းသားမ်ားျဖစ္သည္ဟု ဆိုဖြယ္ အေၾကာင္းမရိွေခ်။ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ကား ႐ုပ္ထက္၀ိဥာဏ္ဓါတ္က ပို၍ အရးႀကီးသည္ ဟုလည္းမယူေခ်။ ယထာဘူတိက သစၥာ၀ါဒကို လက္ခံသူမ်ားထဲတြင္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ ပါ၏။ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ အေနႏွင့္ကား ႐ုပ္၀ါဒသည္လည္းေကာင္း၊ ၀ိဥာဏ
၀ါဒသည္လည္းေကာင္း ေလာကကိုရိွရင္းစြဲအတိုင္း၊ ယထာဘူတ အတိုင္း၊ ပကတိအတိုင္း မၾကည့္ၾကကုန္သည္ျဖစ္၍ ေလာကကိုအက်ိဳးမျပဳဟု ျမင္သည္။ လက္ငင္းျဖစ္ရေသာဘ၀ကို မ်က္ေမွာက္ျပဳေနရေသာ လူသား မွန္သမွ် ေလာကျဖစ္စဥ္မ်ားကို ယထာဘူတက်ေအာင္ၾကည့္လွ်င္ ႐ုပ္ႏွင့္စိတ္ သည္ သက္ရိွ႐ုပ္၏ ၀ိေသသလကၡဏာမ်ား ျဖစ္ၾကသည္ကို ျမင္ရမည္။ ထုိတရား ႏွစ္ပါးသည္သာ ေလာကကိုအတူတကြ အက်ိဳးျပဳေနၾကေပသည္။

အာ႐ံုသိမႈျပႆနာမ်ား

အေရွ႕တိုင္း ေတြးေခၚမႈပညာ၌ အာ႐ံုသိမႈဆိုင္ရာ ျပႆနာအေျမာက္ အမ်ား ရိွသည္။ အာ႐ံုသိမႈမွာ ႐ုပ္၀တၳဳတခုႏွင့္ သိလိုသူတို႕ ဆက္စပ္မႈသေဘာ ပင္ ျဖစ္သည္။ တနည္းဆိုရပါလွ်င္ သွ်င္ဥကၠဌေတြးေခၚသကဲ့သို႕ စကၡဳ၊ ေသာတ၊ ဃာန၊ ဇီ၀ စသည္တို႕က တိုက္႐ိုက္အာ႐ုံယူ၍ ဟဒယသို႕ပို႕ကာ သိျမင္မႈမ်ိဳး
ျဖစ္သည္။ အိႏၵိယျပည္၌ ဂ်ိမ္း၀ါဒကလည္း ထိုအယူအဆကို တနည္းတဖံု လက္ခံသည္။ ဂ်ိမ္း၀ါဒတြင္ ခ်က္ျခင္းတိုက္႐ိုက္အသိႏွင့္ သြယ္၀ိုက္္၍ သိေသာ အသိဟူ၍ ႏွစ္မ်ိဳးခြဲ လက္ခံသည္။ ထို႕ျပင္ တိုက္႐ိုက္ အသိမွာပင္ အာ႐ံုသိ သက္သက္၌ ထူးျခားေသာအသိဟူ၍ ခြဲျခားထားေသး၏။ လူတစ္ဦးတစ္ေယာက္
သည္ ေမာဟ၊ ေဒါသ၊ မာန္မာနမ်ားကို ေက်ာ္လြန္ႏိုင္ေသာအခါ ထိုသူသည္ အျခားလူ တစ္ဦးတစ္ေယာက္၏ ေရွးျဖစ္ေနာက္ျဖစ္ အားလံုးကို လက္ေတြ႕ မ်က္ေတြ႕အားျဖင့္ ျမင္ႏိုင္သည္ဟု အယူရိွ၏။ တစ္စံုတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ မိမိ၌ ၿငိတြယ္ေနေသာ ကာမုပၸါဒါန္အားလံုးကို ခြဲခြါႏိုင္ေသာအခါ၌ကား
အလံုးစံုေသာ တရားကို သိျမင္ႏိုင္ေသာဥာဏ္ေတာ္ကို ရသည္ဟု အယူရိွေလသည္။ ႏ်ာယ၀ါဒ၌လည္း ေလာကီအသိႏွင့္ အေလာကီအသိဟူ၍ ႏွစ္ပိုင္း ပိုင္းထားသည္။ အာ႐ံုႏွင့္ဆက္စပ္သိရေသာ အသိမွန္သမွ်မွာ ေလာကီအသိမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ အေလာကီအသိတြင္ကား အရာ၀တၳဳတို႕သည္ အာ႐ံု၌ ထင္လာ
ျခင္မရိွ တစံုတရာ ထူးျခားေသာအေၾကာင္းက အရာ၀တၳဳကို အာ႐ံုႏွင့္ ဆက္သြယ္ေပးသည္။ ဥပမာ ေရခဲကို ျမင္႐ံုႏွင့္ စိတ္ထဲက ေအးသည္ဟူေသာ အာ႐ံုျဖစ္လာသည္။ သံပုရာသီးႏွင့္ ဆားကိုျမင္ေသာအခါ သေရျဖစ္ေပၚလာ သကဲ့သို႕ပင္တည္း။ ေနာက္တနည္းမွာ လူတိုင္းသည္ အနိစၥျဖစ္ၾက၏
ဟုဆိုရာ၌ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ သိႏိုင္ေသာအခ်က္က လူတခ်ိဳ႕သာျဖစ္၏။ လူျဖစ္ျခင္းဆိုေသာ သေဘာ၊ လူဟူေသာသီးသန္႕ အတန္းအစားသေဘာသည္ ျမင္ႏိုင္၊ သိႏိုင္၊ ေတြ႕ႏိုင္ေသာ အရာမဟုတ္။ အလိုလို သိလာေသာအရာသာျဖစ္သည္။ လူတိုင္းႏွင့္ စပ္ဆိုင္ေသာ လူျဖစ္မႈ (Manhood) မွာစိတ္အာ႐ံုသို႕ တမဟုတ္
ျခင္း ေရာက္လာေသာ အသိတရားတမ်ိဳးျဖစ္သည္။ ေနာက္တမ်ိဳးမွာ တစ္စံုတစ္ေယာက္ေသာသူသည္ ေယာဂီက်င့္စဥ္၌ ေပါက္ေျမာက္ေအာင္ က်င့္ၿပီး အတိတ္၊ အနာဂါတ္၊ အားလံုးခပ္သိမ္းေသာအရာမွန္သမွ် သိႏိုင္ေသာ ဥာဏ္မိ်ဳးကိုလည္း ႐ုပ္မွတ္သိမႈ သေဘာတရားအျဖစ္ လက္ခံၾကေလသည္။ အေနာက္တိုင္း
အဘိဓမၼာ၌ ထိုကဲ့သို႕ (Extra-Ordinary Perception) ေခၚ ထူးျခားေသာ သိမႈမိ်ဳးကို လက္ခံျခင္းမရိွေခ်။ ဗုဒၶအဘိဓမၼာသည္ ဟိႏၵဴ၀ါဒ အတန္အသင့္ လႊမ္းမိုျခင္းခံရသည္ကို မည္သူမွ်မျငင္းႏိုင္ေခ်။ ထို႕ေၾကာင့္ ဗုဒၶအဘိဓမၼာ၌ ေယာဂီက်င့္စဥ္မ်ားကို ေတြ႕ရေပမည္။ နိဗၺာန္ဆိုေသာ အေတြ႕အႀကံဳကို
သာမည႐ုပ္မွတ္သိမႈမ်ိဳးႏွင့္ သိႏိုင္သည္မဟုတ္၊ ေယာဂီက်င့္စဥ္ျဖင့္သာ ေပါက္ေျမာက္ႏိုင္ျခင္းျဖစ္သည္။ ဤေနရာတြင္ အေတြးအေခၚ ဖီလိုဆိုဖီပညာ၌ ေလ့လာလိုက္စားသူ ပုဂၢိဳလ္မ်ား သိအပ္ဖြယ္ရာ သိမႈႏွင့္ စပ္ဆိုင္ေသာ သေဘာတရားတခုကို ထပ္မံတင္ျပလိုပါသည္။ သွ်င္ဥကၠဌတို႕ကဲ့သို႕
လက္ေတြ႕မ်က္ေတြ႕သမားမ်ား ယံုၾကည္ေသာ သိမႈဆိုင္ရာ သေဘာတရားမ်ားႏွင့္ ယွဥ္ႏိႈင္းေလ့လာရန္လည္း ျဖစ္ပါသည္။ ထိုအခ်က္မွာ အျခားမဟုတ္ အိႏၵိယျပည္မွ ဂ်ိမ္းအယူကို လက္ခံေသာ ပုဂၢိဳလ္တို႕၏ အယူအဆပင္ျဖစ္ပါသည္။
ဂ်ိမ္းအယူအဆအရ လူသားသည္ ဤကမာၻရွိမည္သည့္ပစၥည္းကိုမွ် လံုး၀ဥႆံုအကုန္အစင္ မသိႏိုင္ေခ်။ ဆိုလိုရင္းမွာ မိမိမ်က္စိေအာက္တြင္ ရိွေနေသာ စာအုပ္ေလးတစ္အုပ္အေၾကာင္းကိုပင္ အကုန္လံုးအျပည့္အစံု မသိႏိုင္ဟူ၍ျဖစ္သည္။ သိႏိုင္ပါသလား မသိႏိုင္သည္မွာအမွန္ပင္ျဖစ္သည္။
အဘယ္ေၾကာင့္မသိႏိုင္သနည္း။ အေၾကာင္းမူ ဤစာအုပ္တြင္ မူလ (အျဖစ္) သေဘာက တစ္ပိုင္း၊ ဆန္႕က်င္မူလ (မျဖစ္) သေဘာက တစ္ပိုင္းရိွသည္။ အဂၤလိပ္ဘာသာအားျဖင့္ (Positive Aspect) ႏွင့္ (Negative Aspect) ဟူ၍ ဆိုရေပမည္။ ဥပမာ အျဖစ္၊ အရိွသေဘာမွာ ဤစာအုပ္သည္ မည္သို႕ေသာ
စာအုပ္၊ မည္သူလုပ္ေသာစာအုပ္၊ မည္သူေရးေသာစာအုပ္၊ မည္သည့္ေနရာ တြင္လုပ္ေသာ စာအုပ္၊ မည္သည့္အခ်ိန္ကလုပ္ေသာ စာအုပ္၊ မည္သို႕ေသာ စိတ္ကူး အေၾကာင္းအရာမ်ားပါေသာ စာအုပ္ စသည္အေၾကာင္းအရာမ်ား ျဖစ္သည္။ ေရတြက္၍ မကုန္ႏိုင္ေသာ အေၾကာင္းအရာမ်ားျဖစ္ၾကသည္။
မရိွ၊ မျဖစ္သေဘာမွာ ဤစာအုပ္သည္ စားပြဲမဟုုတ္၊ လူမဟုတ္၊ လြယ္အိတ္မဟုတ္၊ ေဖာင္တိန္မဟုတ္၊ အနက္မဟုတ္၊ အႀကီးမဟုတ္ သို႕လွ်င္ မဟုတ္ေသာ အခ်င္းအရာမ်ားကို ေရတြက္မည္ဆိုပါကလည္း ဆံုးႏိုင္အ့ံမထင္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဟူမူ ေလာကတြင္ရိွရိွသမွ် အရာ၀တၳဳမွန္သမွ်ႏွင့္ ဤစာအုပ္မွာ ျခားနားရကား ဤစာအုပ္ကို ေဖၚျပလိုလွ်င္ က်န္ တစ္ကမာၻလံုးက ပစၥည္းမ်ား မဟုတ္ေၾကာင္းျပရေပမည္။ သို႕ဆိုလွ်င္လူသည္
မ်က္စိျဖင့္ျမင္ကာမွ်၊ နားႏွင့္ၾကားကာမွ်ျဖင့္ အရာ၀တၳဳတို႕၏သေဘာကို အကုန္အစင္သိႏိုင္ပါ သေလာ။ မသိႏိုင္ေၾကာင္းမွာ ထင္ရွားလွပါသည္။ေလာကတြင္ အမွန္တရား ဟူသည္ အဘယ္ကဲ့သို႕ျဖစ္သည္ဟူ၍၄င္း၊ အမွန္တရားကို အဘယ္နည္းျဖင့္ သာ သိႏိုင္သည္ဟူ၍၄င္း၊ ေျပာဆိုေရးသား အျငင္းပြါးေနၾကသူမ်ားမွာကား ဆင္ေကာင္ႀကီးကို လက္ႏွင့္ကိုင္စမ္းကာသာလွ်င္ ဆင္ဆိုသည္မွာ မည္သည့္ အရာႏွင့္တူသည္၊ မည္သို႕ျဖစ္သည္ဟူ၍ ေျပာဆိုအျငင္းပြါးေနၾကေသာ မ်က္မျမင္ပုဏၰား (၆) ဦးႏွင့္သာတူခ်ိမ့္မည္။ အမွန္တရားကိုကား မည္သို႕ေသာ ပုဂၢိဳလ္မွ် လံုး၀ဥႆံု ငံု၍မသိႏိုင္။ သိလွ်င္တမူလည္း အမွန္တရား၏ တပိုင္းတစ ကိုသာ သိသည္ဟူလို။ သွ်င္ဥကၠဌကမူ အမွန္တရားကို အနႏၱ၊ အနာဒိ၊ အစအဆံုးမရိွ၊ တစ္ခုတည္းေသာတရားျဖစ္ေၾကာင္းေျပာထားေပရာ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ အေနႏွင့္ သွ်င္ဥကၠဌအား ေမးခြန္းတစ္ခုေမးလိုေပသည္။ အဆံုးအစမထင္ေသာ ထိုအမွန္ ဓမၼႀကီးရိွေၾကာင္း
သွ်င္ဥကၠဌမည္သည့္နည္းႏွင့္သိပါသနည္း။ စကၡဳ၊ ေသာတ၊ ဃာန၊ ဇီ၀ စသည္ပသာဒတို႕ျဖင့္ အစအဆံုးမရိွေသာ အမွန္ဓမၼတရား ႀကီးကို ထိေတြ႕ျမင္သိ၍ရပါသလား။ အမွန္ဓမၼႀကီးတခုလံုးကို မဆိုထားဘိ၊ အနာဒိ၊ အနႏၱဟူ၍ ဆိုရမည့္ (Infinity) အင္ဖိႏိုတီ ကိုပင္ျမင္ရသည္၊ ေတြ႕ရသည္မဟုတ္။ သခ်ာၤေဗဒတြင္ရိွေသာ အင္ဖိႏိုတီ သေဘာကို ျမင္သိ၊ ေတြ႕သိ၍ ရပါသေလာ။ စဥ္းစားစရာပင္။ ဆက္လက္၍ အလွ်င္းသင့္သည္ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္
အေနာက္တိုင္း ေတြးေခၚရွင္မ်ား၏ ျမင္သိ၊ ေတြ႕သိ အဘိဓမၼာကို ဆက္လက္တင္ျပလိုပါေသးသည္။ ဤေနရာ၌ စာဖတ္သူစာနာသူ သည္ သွ်င္ဥကၠဌ၏ အာ႐ံုသိသည္ အဘယ္မွ်မွန္၍ အဘယ္မွ်ယုတၱိတန္မႈရိွ သည္ မရိွသည္ကို ႏိႈင္းယွဥ္စဥ္းစားၾကေစလိုပါသည္။ သွ်င္ဥကၠဌသည္ စိတ္ကို အရိွတရားမဟုတ္ဟု
ဆိုထားသည္ ကိုစာဖတ္သူမွတ္မိပါလိမ့္မည္။ သွ်င္ဥကၠဌ အလုိအားျဖင့္ စိတ္သည္အျဖစ္တရားသာ ျဖစ္ေလသည္။ အျဖစ္တရားဆိုရာမွာ လည္း (မိမိ၏ အဇၨ်တၱိက ကိုယ္၌ရိွေသာ စကၡဳ၊ ေသာတ၊ ဃာန၊ ဇီ၀၊ ကာယ ဟဒယ တို႕ႏွင့္ ဗဟိဒၶ ႐ူပ၊ ဂႏၶ၊ ရသ၊ ေဖါဌဗၺ စသည္တို႕တြဲၾကမွ ေပၚေပါက္လာ
ေသာ အျဖစ္တရားကို စိတ္ဟုေခၚသည္) ဟူ၍လည္း ေဖၚျပထားေသး၏။ သို႕ျဖစ္ေခ်ေသာေၾကာင့္ စိတ္သည္ သိမႈတမ်ိဳးသာျဖစ္၍ ကာယကဲ့သို႕ (၀ါ) ႐ုပ္ကဲ့သို႕ ရပ္တည္မႈမရိွေၾကာင္း သွ်င္ဥကၠဌအလိုအရ သိႏိုင္ပါသည္။ သို႕ျဖစ္လွ်င္ စဥ္းစားစရာတခု တင္ျပပါမည္။ ဥပမာ သာမိုမီတာ ျပဒါးတိုင္ တစ္ခု သည္ ဗဟိဒၶေလာကမွ အပူ၊ အေအးစသည္တို႕ႏွင့္ထိေတြ႕ေသာအခါ ျပဒါး အတက္အက်ျဖစ္ၿပီး အပူမည္မွ်ရိွေၾကာင္းေဖၚျပၾကသည္။ ဤသို႕ျဖစ္ေနျခင္း သည္ ျပဒါးတိုင္ကအပူရိွန္မည္မွ်ရိွေၾကာင္း သိေသာေၾကာင့္ေလာ။ ထိုျဖစ္မႈ သည္ စိတ္မဟုတ္ေၾကာင္းလူတိုင္းသိၾကသည္။ သာမိုမီတာအေနႏွင့္ အပူအေအးကို ေတြ႕ထိသိရိွသည္မဟုတ္၊ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ထိုအရာတြင္ စိတ္မရိွေသာေၾကာင့္ပင္ျဖစ္သည္။ ဤမွ်ေဖၚျပလိုက္႐ံုျဖင့္ စိတ္ရိွမွ သိမႈျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း စဥ္းစားဖြယ္တခ်က္ျဖစ္လာပါသည္။ ေတြ႕ထိျမင္ေတြ႕မႈ ျဖစ္ပြါးေၾကာင္းး၌ စိတ္ရိွမွျဖစ္သည္ဟု အေနာက္တိုင္းအေတြးအေခၚရွင္မ်ား ျဖစ္ၾကေသာ ဂၽြန္ေလာ့ႏွင့္ဘာကေလ တို႕ကယူဆၾကသည္။ အာ႐ံုသက္သက္ တို႕ကား႐ုပ္ေပၚတြင္ျဖစ္ေပၚလာေသာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားသာျဖစ္ေပရာ ေစာေစာကတင္ျပခဲ့ေသာ
သာမိုမီတာ၌ျဖစ္ေပၚေသာ ေျပာင္းလဲမႈမ်ားႏွင့္ မည္သို႕မွ် မျခားနားေပ။ အာ႐ံုတို႕ကို စိတ္ကသတိမလိုက္ေသးသေရြ႕ ကာလပတ္လံုး အာ႐ံုသာျဖစ္ၿပီး သိမႈ ျဖစ္မလာေခ်။ အာ႐ံုသက္သက္အျဖစ္ သာ တည္ရိွေနေပလိမ့္မည္။ စိတ္ကထိုအာ႐ံုတို႕ကို အသိအမွတ္ျပဳကာမွ ေတြ႕သိ၊ ျမင္သိတည္းဟူေသာ
အသိအျဖစ္သို႕ေျပာင္းလဲသြားၾကသည္ သာျဖစ္၏။ တဖန္ သွ်င္ဥကၠဌ မစဥ္းစားမိေသာ အခ်က္တခုရိွပါေသး၏။ ထိုအခ်က္မွာကား ေတြ႕ထိ၊ ျမင္သိမႈ (ပါဆက္ရွင္း) သည္ အာ႐ံုသက္သက္ (Bare Sensation) ႏွင့္လားလားမွ် မတူညီသကဲ့သို႕ ထိုေတြ႕သိ၊ ျမင္သိသည္ ျမင့္မားေသာ အသိမ်ားျဖစ္ၾကေသာေတြးသိ (Imagination) ေျမႇာ္ေခၚသိ (Speculation) ၊ ထပ္ျပန္သိ (Remembrance) တို႕ႏွင့္လည္း မတူေသးေပ။ ထိုအသိတရားကို
မည္သို႕ျခားနားၾကပါသနည္း။ အေျဖကား ေတြ႕သိ၊ ျမင္သိ၊ (Perception) တြင္အာ႐ံုသည္ ပထမအဆင့္ အာ႐ံုေပၚ၌ မွတ္သားမႈ (သတိ ကပ္မႈ)Impression သည္ ဒုတိယအဆင့္ အျဖစ္ပါ၀င္ေနရေသာ္လည္း ဆိုခဲ့ၿပီးေသာ ျမင့္မားေသာအသိတရားမ်ား ( ေတြးသိ၊ ေျမႇာ္ေခၚသိ၊ ထပ္ျပန္သိ) ၌ အာ႐ံုလည္းမလို၊ သတိကပ္မႈလည္းမလို မပါ၀င္လည္း ျဖစ္ေပသည္။ တဖန္တံု ေတြ႕သိ၊ ျမင္သိတြင္ မိမိတို႕၏ ပသာဒတို႕ႏွင့္ ဗဟိဒၶမွ သဒၵါ႐ံု၊ ဂႏၶာရံု၊ ႐ူပါ႐ံု၊ ရသာ႐ံုသို႕ ေတြ႕ထိေတြ႕ထိ သည္ေလာက္သာ သိႏိုင္၏။ ထိုထက္ ပို၍ ဘာကိုမွ်မသိ။ ထိုကဲ့သို႕ပင္ မိမိတို႕ေတြ႕ထိသည္ကလႊဲ၍လည္း ဘာကိုမွ် ေျပာင္းလဲမသိႏိုင္သည္ကို စဥ္းစားရာသည္။ သို႕ေသာ ေတြးသိတြင္ကား မိမိတို႕ စိတ္ကူးခ်င္ရာကူးၾကည့္ႏိုင္သျဖင့္ လြတ္လပ္ခြင့္ရိွသည္။
ေတြးသူ၏ စိတ္က ေတြးခ်င္ရာ ေတြးႏိုင္၏။ ဥပမာ မီးကိုျမင္လွ်င္ ျမင္သိ၌ ထိုအရာသည္ မီးျဖစ္သည္ ဟူ၍သာ သိႏိုင္ခြင့္ရိွၿပီး ထိုအရာသည္ ေရျဖစ္သည္ဟူ၍ သိႏိုင္ခြင့္ မရိွေခ်။ ေတြးေခၚေျမႇာ္ျမင္သူအဖို႕တြင္ကား မီးကိုေရျဖစ္သည္အထိ ေတြးေခၚႏိုင္သည္။ ဂရိေတြးေခၚရွင္တဦးျဖစ္သူ (Thales) ၏ အဘိဓမၼာကို ဖတ္ဖူးသူတိုင္း ဤအခ်က္ကို သိႏိုင္ေပသည္။ သွ်င္ဥကၠဌအား ဤေနရာတြင္ တခုေမးလိုပါသည္။ စိတ္သည္ အရိွတရားမဟုတ္ဟုဆိုပါလွ်င္ ျမင့္မားေသာ သိမႈမ်ားျဖစ္ၾကေသာ ေတြးေခၚေျမႇာ္ျမင္မႈ၊ သတိယမႈ၊ ထပ္ျပန္စဥ္းစားမႈ၊ မွတ္မိမႈ တို႕ဘယ္ကဲ့သို႕ လူတြင္ျဖစ္ေပၚေနပါသနည္း။ ရွင္းျပႏိုင္လွ်င္
ရွင္းျပေစလိုပါ သည္။ ဤအခန္းတြင္ သိမႈဆိုင္ရာသေဘာတရားႏွင့္ ပါတ္သက္၍ တင္ျပေဆြးေႏြးစရာ အခ်က္ကေလးမ်ား ေျမာက္မ်ားစြာက်န္ရိွေနေသးေသာ္ လည္း က်မ္းေလးအ့ံစိုး၍ ဤမွ်ႏွင့္ ရပ္နားလိုက္ရပါသည္။

http://kyawkomin.multiply.com/journal/item/52/52

သိမႈဆိုင္ရာျပႆနာမ်ား
(၁) သွ်င္ဥကၠဌဘယ္လဲ…
ဤေမးခြန္းကို အစဦးစြာေမးလိုက္ရေသာ္လည္း ကၽြႏ္ုပ္တို႕တြင္ ေမးခ်င္ေသာစိတ္ ေပၚလာသည္မွာကား သူ၏စာစုအေတာ္မ်ားမ်ားကို ဖတ္ၿပီးေနာက္တြင္ျဖစ္သည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ သွ်င္ဥကၠဌကဲ့သို႕ ပုဂၢိဳလ္မ်ိဳး ေပၚေပါက္လာျခင္းသည္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕အဖို႕ ၀မ္းနည္းစရာဟု ျမင္ရန္အေၾကာင္း မရိွ ၀မ္းသာစရာေကာင္းေသာ အခ်င္းအရာတစ္ရပ္ ျဖစ္သည္ဟုသာ ထင္ျမင္မိသည္။ ဤသို႕ဆိုလိုက္ေသာေၾကာင့္ ွ်င္ဥကၠဌကိုမလိုလားၾကေသာ
ရဟန္းရွင္လူတခ်ိဳ႕က ကၽြႏ္ုပ္တို႕အား အျပစ္ျမင္ၾကမည္လား မဆိုႏိုင္။ ဤမွ်ႀကီးက်ယ္ေသာ သာသနာ့ ဆူးေျငႇာင့္ခလုတ္ႀကီး တစ္ခုေပၚေပါက္လာျခင္း ကို ၀မ္းသာရသေလာဟု ေမးခ်င္ၾကဦးမည္လား မေျပာတတ္။ မည္သို႕ပင္ဆိုေစ ေရွးမဆြက စကားဦးတြင္ ဆိုခဲ့ၿပီးသက့ဲသို႕ သွ်င္ဥကၠဌအား သာသနာ့ဆူးေျငာင့္
ဟူ၍ အဆံုးအျဖတ္ေပးရန္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕တာ၀န္မဟုတ္ရကား ဘာမွ်မေျပာလိုေပ။ သွ်င္ဥကၠဌလို ပုဂၢိဳလ္မ်ိဳး ရဟန္းအျဖစ္ ေပၚေပါက္လာသည္ျဖစ္ေစ၊ လူအျဖစ္ ေပၚေပါက္သည္ျဖစ္ေစ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ ၀မ္းသာရေပမည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ သင္တို႕ ၀မ္းသာေနရသနည္းဟု တခ်ိဳ႕ကေမးခ်င္ၾကေပဦးမည္။ အေျဖမေပးမီ
သွ်င္ဥကၠဌ ရပ္တည္ေနေသာ အေျခအေနကေလးတခ်ိဳ႕ကို စာဖတ္သူ ရဟန္းရွင္လူ ပုဂၢိဳလ္တို႕ သေဘာေပါက္ရန္ အနည္းငယ္ ရွင္းျပလိုပါေသးသည္။ ကၽြႏ္ုပ္စာေရးေနေသာ စားပြဲေပၚတြင္ သွ်င္ဥကၠဌ၏ စာအုပ္မ်ားျဖစ္ေသာ -
(၁) ဗုဒၶလမ္းစဥ္ (၂) ဗုဒၶစာခၽြန္ေတာ္ (၃) အနတၱေရာင္ျခည္ (၄) ဘ၀ေရစီး (၅) စဥ္ၿပိဳင္သာသနာ (၆) လူေသလူျဖစ္ (၇) အိုေယာဂီ သင္ဘယ္ဆီသြားမလဲ စေသာစာအုပ္မ်ား ျပန္႕ႀကဲေနေလသည္။ ဤစာအုပ္ကိုမေရးမီ သူ၏စာအုပ္မ်ား ကို (ယခင္ဖတ္ဘူးေသာ္လည္း) ထပ္တလည္းလည္း ျပန္ဖတ္ရသည္။
ဖတ္တိုင္း ဖတ္တိုင္း ဤစာအုပ္တြင္ ေ၀ဖန္တင္ျပထားေသာ ခၽြတ္ေခ်ာ္မႈ အေတြးအေခၚ ယုတၱိမတန္မႈမ်ားကလဲြ၍ က်န္အပိုင္းမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ အေတာ္ပင္ ေက်းဇူးမ်ားေၾကာင္း ေတြ႕ရေပသည္။ သွ်င္ဥကၠဌ၏ ေစတနာကိုလည္း စာအုပ္ တိုင္းလိုမွာပင္ ေတြ႕ရသည္။ ထိုသို႕ေတြ႕ရေသာအခါ
ကၽြႏ္ုပ္စိတ္ထဲတြင္ ျဖစ္ေပၚေနေသာ သွ်င္ဥကၠဌႏွင့္ ျပင္ပေလာကတြင္ ျဖစ္ေပၚေနေသာ (အမ်ားသူငါ စြဲခ်က္တင္ေနေသာ) သွ်င္ဥကၠဌသည္ အေတာ္ပင္ ျခားနားေနေပ ေတာ့သည္။ ကၽြႏ္ုပ္အထင္သာ မွန္သည္ဟူေသာ အစြဲမ်ိဳးမထားေသာ္လည္း၊ မိမိတို႕အထင္အျမင္တို႕ အဘယ္ေၾကာင့္မတူညီရပါသနည္းဆိုေသာ
အခ်က္ကို မူ ေမးျမန္းစစ္ေဆးၾကည့္ခ်င္ေသာ စိတ္မ်ား တဖြားဖြားေပၚလာေလသည္။
သွ်င္ဥကၠဌအား လူေသလူျဖစ္မွစ၍ ရဟန္းပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ ဗုဒၶ၀ါဒီလူပုဂၢိဳလ္ မ်ားက အသိမ်ားလာၾကၿပီး ဆန္႕က်င္လာၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ထို႕ေနာက္ သတင္းစာမ်ားတြင္ ဟိုးေလးတေက်ာ္ျဖစ္လာရာမွ သွ်င္ဥကၠဌ၏ လူေသလူျဖစ္ ကိုလည္းမဖတ္ဖူး၊ တျခားစာအုပ္မ်ားကိုလည္း မဖတ္ဖူး၊ ဖတ္ဖူးပါေသာ္လည္း အစအဆံုး ကုန္စင္ေအာင္နားမလည္သူမ်ား အားလံုးလိုလိုသည္ သွ်င္ဥကၠဌအား ဆန္႕က်င္သူမ်ားျဖစ္လာသည္။ သွ်င္ဥကၠဌ၏စာေပကို ဖတ္ဖူးသူႏွင့္ မဖတ္ဖူးသူ ႏႈိင္းစာလွ်င္ မဖတ္ဖူးေသးသူ မ်ားလွသည္။ ဖတ္ဖူးသူမ်ားအနက္တြင္လည္း နားလည္သူႏွင့္ နားမလည္သူမ်ားကို ႏိႈင္းစာ
လွ်င္ နားမလည္သူဦးေရက ပို၍မ်ားသည္။ သို႕ရာတြင္ သွ်င္ဥကၠဌကို လိုလားသူ ႏွင့္ မလိုလားသူဦးေရကို ႏိႈင္းစာလွ်င္ မလိုလားသူတို႕က ပို၍ မ်ားေနေၾကာင္း လူတိုင္းအသိ ျဖစ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ပါနည္း။ စဥ္းစားဖို႕အခ်ိန္တန္ၾကၿပီဟု ကၽြႏ္ုပ္တို႕ ျမင္သည္။ ထို႕ေၾကာင့္ ဤစာအုပ္ကို ေရးခ်င္စိတ္ေပၚခ့ဲရျခင္း
ျဖစ္ေလသည္။ သွ်င္ဥကၠဌ၏ စာအုပ္ကိုဖတ္မိေသာအခါ ျမန္မာႏိုင္ငံလို ႏိုင္ငံမ်ိဳးတြင္ နားလည္သူဦးေရနည္းရျခင္း အေၾကာင္းမ်ားကို နားလည္လာမိ ပါသည္။ သွ်င္ဥကၠဌ၏ စာေပမ်ားကုိနားလည္လိုလွ်င္ (က) ဗုဒၶက်မ္းဂန္မ်ားကို အေတာ္အတန္ တီးမိေခါက္မိထားၿပီးသူမ်ား ျဖစ္ရမည္။ (ခ) လက္ရိွကမာၻေပၚ တြင္
ေပၚေပါက္ျဖစ္ထြန္းေနေသာ အေတြးအေခၚမ်ား (Contemporary Philosophy) ကိုလည္း အတန္အသင့္ ဖတ္ဖူးနား၀ရိွသူ ျဖစ္ရမည္။ (ဂ) ေခတ္သစ္သိပၸံပညာ တိုးတက္ျဖစ္ထြန္းေၾကာင္း တရားမ်ားကိုလည္း သိရိွထားသူမ်ားျဖစ္ရေပမည္။ ယခုျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ သွ်င္ဥကၠဌအား ဆန္႕က်င္ေနသူမ်ားမွာ
သူ၏ေရးသားေဟာေျပာမႈမ်ားကို မႀကိဳက္၍ ဆန္႕က်င္ၾကသည္ ဆိုပါမူ၊ သူ႕တရားမ်ားကို နားလည္ႏိုင္သူဦးေရ မည္မွ် ရိွၾကပါမည္လဲ။ စဥ္းစားစရာရိွေပသည္။ မွန္သည္မွားသည္ဆိုေသာ အဆံုးအျဖတ္ ကိစၥမွာ မိမိတို႕နားလည္ေသာကိစၥတြင္သာ ျပဳလုပ္ႏိုင္ၾကသည္ မဟုတ္ပါေလာ။ နားမလည္ပဲ မွားသည္မွန္သည္
အဆံုးအျဖတ္ေပးေနၾကေသာ အေလ့အထကား လြန္စြာစိတ္ပ်က္ဖြယ္ရိွလွ၏။
သွ်င္ဥကၠဌ၏ တရားမ်ား မွန္သည္မွားသည္ကို ေ၀ဖန္တင္ျပမည္ျဖစ္ရကား ဦးစြာသူ႕တရားမ်ားကို နားလည္ထားရန္လိုပါေသး၏။ သွ်င္ဥကၠဌ၏စာစုမ်ား အားလံုးလိုလို၌ လူသားတို႕မွာစြဲထင္ေနေသာ အစြဲ (ဥပါဒါန္) မ်ား ပေပ်ာက္ေရး ကိုသာ ထပ္တလဲလဲ အင္အားရိွသမွ် တိုက္တြန္းထားေလသည္။ အစြဲဆိုရာမွာ လည္း ေၾကာင္းက်ိဳးမမွန္၊ ယုတၱိမတန္၊ အေထာက္အထားမရိွေသာအစြဲမ်ား ျဖဳတ္ၾကဖို႕
အခိ်န္တန္ၿပီျဖစ္ေၾကာင္းႏိႈးေဆာ္ထား၏။ သူ၏ေနာက္ဆံုး ျပဳစုခဲ့ေသာ အစြဲျပဳတ္၊ တဲကုတ္ေရႊနန္းေတာ္ စာအုပ္သည္ ဆိုခဲ့ၿပီးေသာ ဥပါဒါန္ ပေပ်ာက္ေရး အေၾကာင္းကိုပင္ ေရွ႕႐ႈထားသည္ကို ေတြ႕ရေပသည္။ အစြဲျပဳတ္ တဲကုတ္ေရႊနန္းေတာ္ကို သီးသန္႕တခန္းဖြင့္၍ တင္ျပဦးမည္ျဖစ္ေပရာ ဤေနရာ တြင္
ထပ္ေလာင္းမေရးသားလိုေတာ႕ေပ။ ယခုတင္ျပလိုေသာ အခ်က္တစ္ခ်က္ရိွပါသည္။ သွ်င္ဥကၠဌသည္ ဗုဒၶသာ သနာ၀င္ရဟန္းတစ္ဦးအေနႏွင့္ ဤမည္ေသာရဟန္းရွင္လူတို႕ႏွင့္ (အထူးသျဖင့္ ဗုဒၶ၀ါဒီမ်ား) ဆန္႕က်င္ေသာ စာစုမ်ားကို အဘယ္ေၾကာင့္ေရးသားကာ ဘာသာေရးလႈပ္ရွားမႈႀကီး တစ္ရပ္ကိုဖန္တီးေနရပါသနည္း။
ဤေမးခြန္းသည္ ဦးစြာေမးသင့္ေသာ ေမးခြန္းတစ္ခုျဖစ္၏။ အေျဖကားရွင္း၏။
(၁) သွ်င္ဥကၠဌ သည္ ဗုဒၶ၀ါဒကိုလက္ခံေစကာမူ (လက္မခံဟူ၍လည္း ျငင္းမည္မဟုတ္) ယခုေခတ္ ႏိုင္ငံတကာ၌ထြန္းကားေနေသာ ဗုဒၶ၀ါဒမ်ိဳးကို လက္မခံလိုသူ ျဖစ္သည္။ တနည္းဆိုရပါမူ လူေနမႈစံနစ္တစ္ခုက အေတာင္အလက္တပ္ကာ ခ်ဲ႕ကားခ်င္တိုင္းခ်ဲ႕ကားၿပီး နဂိုဟန္
ပေပ်ာက္ေနေသာ ဗုဒၶ၀ါဒကို လက္မခံ လိုေပ။ ထို႕ေၾကာင့္္ သူ၏ ဗုဒၶစာခၽြန္ေတာ္ စာမ်က္ႏွာ (၂၄) တြင္ ေအာက္ပါ အတိုင္း ေရးျပထားသည္။ (၇) ဗုဒၶ၀ါဒ၏ သက္တမ္းကား အႏွစ္ ၂၅၀၀ ေက်ာ္ ေတာ့ အေတာ္ရွည္လွ်ား ၿပီဟု ဆိုႏိုင္သည္။ ထို႕ျပင္ဗုဒၶဓမၼ၏ ခရီးစဥ္ကို ဂဏာန္းခ်၍ၾကည့္ခ့ဲလွ်င္
မိုင္ေပါင္းေထာင္ေသာင္းေက်ာ္လြန္ေနၿပီ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ၄င္း၏လမ္းစဥ္လည္း မတိုေတာင္းလွဟု ဆိုႏိုင္သည္။ ထိုမွ်ရွည္လွ်ား ေသာ ခရီးစဥ္ကိုမရပ္မနား တြင္တြင္ႀကီးႏွင္လာခဲ့ေသာ ထိုမွ်မၾကာေျငာင္းတဲ့ အခ်ိန္အတြင္းမွာ ဗုဒၶဓမၼသည္ တိုင္းႀကီးအသြယ္သြယ္၊ ျပည္နယ္အစုိ႕စို႕၊ ၿမိဳ႕ႀကီးရြာႀကီး၊ ၿမိဳ႕သိမ္ရြာငယ္
မဖယ္မကြင္းပဲ အလင္းေရာင္ကို ေပးခဲ့ေလၿပီ။ ထိုမွ်မကဘဲ ျဖတ္သန္း၍လာရာ ႏိုင္ငံမ်ားကို ဗုဒၶဆိုင္ရာ ယဥ္ေက်းမႈမ်ားျဖင့္ ၾကြယ္၀ေစခဲ့ၿပီ။ ထိုသို႕ၾကြယ္၀ေစေသာေၾကာင့္ ထိုထိုေဒသႏွင့္ ေဒသႏ ၱရတို႕က လည္း (ဗုဒၶ၀ါဒကို ေက်းဇူးျပန္ေပးဆပ္ေသာ အေနျဖင့္ ၄င္းတို႕၏ေဒသဆိုင္ရာ
ဥပါဒါန္အစြဲအလမ္းႏွင့္တကြ ပူေဇာ္မႈ၊ ကိုးကြယ္မႈ၊ ပသမႈစသည္တို႕ကို ရက္ရက္ေရာေရာ မလႊတ္မျငင္းသာေအာင္ ဇြတ္အတင္းထိုးသြင္း၍ ေပးလိုက္ ေလၿပီ။) သို႕ျဖစ္ရာ ဗုဒၶဓမၼဟူေသာ သစ္ပင္ႀကီးသည္ အကိုင္းအခက္အလက္ ေ၀ဆာၿပီး ဧရာမရိပ္ၿမံဳႀကီးျဖစ္ေနေလ၏။ (ဗုဒၶဓမၼဆိုင္ရာ ဗုဒၶ၀ါဒအစစ္အမွန္ ႀကီးကို
လိုက္လံရွာေဖြရန္ အလြန္မတန္ ခက္ခဲတဲ့အေျခသို႕ ဆိုက္ေရာက္လွ်က္ ရိွေနေခ်ၿပီ။) အထက္က ေဖၚျပခဲ့ေသာ သွ်င္ဥကၠဌ၏ တင္ျပခ်က္မွာ အဘယ္ကို
ဆိုလိုသနည္း။ အလြယ္ဆံုး အရွင္းဆံုးတင္ျပရလွ်င္
(က) ဗုဒၶေပၚေပါက္ခဲ့သည္မွာ ၾကာၿပီ
(ခ) ဗုဒၶ၀ါဒႀကီးမွာ တိုင္းႏိုင္ငံတိုင္းသို႕ ျပန္႕ႏွံကာ လူမ်ိဳးတိုင္း၏
ဓေလ့ထံုးစံမ်ားႏွင့္ ေရာေႏွာလွ်က္ရိွေနေလၿပီ
(ဂ) လူမ်ိဳးတိုင္း၏ ဓေလ့ထံုးစံမ်ား ေရာေႏွာၿပီး ယဥ္ေက်းမႈ အေရာင္မ်ိဳးစံု ဆိုးထားၿပီး ျဖစ္ရကား စင္းလံုးေခ်ာ ဗုဒၶ၀ါဒကိုမေတြ႕ႏိုင္၊ ေတြ႕ဖို႕အလြန္ ခက္ခဲေနေလၿပီ ဟူ၍ျဖစ္၏။ ထို႕ေၾကာင့္ သွ်င္ဥကၠဌက စင္းလံုးေခ်ာ ဗုဒၶ၀ါဒကို ရွာသည္ဟုဆိုသည္။ သို႕ေသာ္ စင္းလံုးေခ်ာ ဗုဒၶ၀ါဒကို
သွ်င္ဥကၠဌ ရွာပံုေတာ္ ထြက္ပံု မွန္ပါေလသေလာ။ ဤေမးခြန္းသည္ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ၾကပ္ၾကပ္ေမး လိုေသာ ေမးခြန္းျဖစ္သည္။
(၂) သွ်င္ဥကၠဌသည္ ဗုဒၶ၀ါဒကို ယံုၾကည္သည္။ ဗုဒၶ၀ါဒတြင္မွ သမၼာဒိဌိကို ရွာသည္ဟု သူ၏စာအုပ္အသီးသီးတြင္ ေဖၚျပရာ၌ ေခတ္အေလ်ာက္
တိုးတက္ျဖစ္ထြန္းလာေသာ သိပၸံပညာကို လက္မလႊတ္ဘဲ မိမိရရ ဆုပ္ကိုင္ထား သည္ကို ေတြ႕ရသည္။ သွ်င္ဥကၠဌသည္ သိပၸံပညာမွ ခ်မွတ္ထားေသာ
မူလအေျခခံတရားမ်ားကိုလည္း ယံုၾကည္စြာ လက္ခံထားသူ ျဖစ္ေၾကာင္း သူ၏ဘ၀ေရစီး စာအုပ္တစ္အုပ္တည္းႏွင့္ပင္ လံုေလာက္ေသာ သက္ေသရိွသည္။
တနည္းဆိုရလွ်င္ ယခင္ကလူသားတို႕၌ စြဲထင္ေနေသာ ဥပါဒါန္မ်ားကို သွ်င္ဥကၠဌ အစြဲျဖဳတ္ရာ၌လည္း ေခတ္သစ္သိပၸံပညာမွ အယူအဆမ်ားကို သူ၏မူလလက္နက္ႀကီးမ်ားအျဖစ္ သံုးထားသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ဤကား သွ်င္ဥကၠဌ မျငင္းသာေအာင္ ရွင္းရွင္းႀကီး အထင္းသား ေပၚေနေသာ ကိစၥသာျဖစ္ေလသည္။ ဗုဒၶ၀ါဒသည္ သိပၸံပညာႏွင့္ အံ၀င္ဂြင္က် ရိွသည္ ဟု ုျပလိုသည္ကို မေ၀ဖန္သင့္ဟု ဆိုေသာ္မွပင္ ေ၀ဖန္ရေတာ့မည့္ အေၾကာင္းမူကား သူက ဒါ၀င္သီအိုရီေလာက္ကိုသာ တကဲ့သိပၸံပညာဟု ယူဆထားေသာေၾကာင့္တည္း။ သို႕ဆိုေလေသာၾကာင့္ က်ဳပ္က ေခတ္မဆန္တဲ့ ၀ါဒကို
ေခတ္မွီလာေအာင္ မီး႐ႈးတန္ေဆာင္ ထြန္းျပတာဘဲ ဟူ၍ သွ်င္ဥကၠဌ ဆင္ေျခ ေပးေလဦးမည္လား မေျပာတတ္ေပ။ ေပးမည္ဆိုလွ်င္ ေပးႏိုင္ေကာင္း ေသာ အခ်က္ျဖစ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ဤေခတ္ႀကီးတြင္ အင္အားႀကီးမားေသာ သိပၸံပညာ၏ လႊမ္းမိုးမႈကို လူတိုင္းခံရသည့္အတြက္ ျဖစ္သည္။
ထို႕ေၾကာင့္ သွ်င္ဥကၠဌလည္း ဗုဒၶ၀ါဒကို သိပၸံနည္းက်၊ ယုတၱိတန္ ေသာ ဘာသာေရး၀ါဒ (Scientific Religion) အျဖစ္ဖန္တီးရျခင္းျဖစ္၏။ ဤသို႕ ဆိုလွ်င္ စဥ္းစားစရာျဖစ္လာျပန္၏။ (ေရွးကဗုဒၶ၀ါဒသည္ လူမ်ိဳးတကာ၏ ယဥ္ေက်းမႈ လႊမ္းမိုးခံေနရေသာေၾကာင့္ စင္းလံုးေခ်ာမျဖစ္ႏိုင္ခဲ့သကဲ့သို႕ ယခု သွ်င္ဥကၠဌလက္ထက္တြင္ ဗုဒၶ၀ါဒသည္ သိပၸံပညာလႊမ္းမိုးခံရေသာ (စင္းလံုးေခ်ာ မဟုတ္ေသာ) ဗုဒၶ၀ါဒပင္ ျပန္ျဖစ္ရျပန္ေလၿပီတကား။ ေရွးကေတာ့ ဗုဒၶ၀ါဒထဲတြင္ ဓေလ့ေတြ ထံုးစံေတြ ေရာေန၍ ဗုဒၶ၀ါဒအစစ္ မဟုတ္ဟူ၍ဆို၏။ ယခုေတာ့ သွ်င္ဥကၠဌလက္ထက္တြင္ သိပၸံပညာေလာင္းရိပ္ မိေသာ ဗုဒၶ၀ါဒျဖစ္ေခ်ေသာေၾကာင့္ ဗုဒၶ၀ါဒအစစ္ျဖစ္ၿပီေလာ။ ဟုတ္တယ္ ဗုဒၶ၀ါဒအစစ္ဘဲ။ ဘာေၾကာင့္လည္းဆိုေတာ့ သိပၸံပညာဟာ လက္ေတြ႕ မ်က္ေတြ႕ျဖစ္လို႕
မွန္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ သိပၸံပညာလႊမ္းမိုးမွ သိပၸံနည္းေတြ႕ ဂြင္က်မွ ဗုဒၵ၀ါဒဟာလည္းမွန္ေတာ့မေပါ့ဟု သွ်င္ဥကၠဌဆိုခ်င္ဦးမည္လား။ သို႕ဆိုလွ်င္ကား အေတြးအေခၚအတန္ရိွသူမ်ား၏ မ်က္ေမွာက္တြင္ သွ်င္ဥကၠဌ၏ အေတြးအေခၚ ယုတၱိမတန္၊ ေမွာက္မွားေလၿပီ ျဖစ္ေၾကာင္း လယ္ျပင္တြင္ ဆင္သြားသလို
အထင္းသားေပၚလာေပလိမ့္မည္။ (၃) သွ်င္ဥကၠဌက ဗုဒၶစာခၽြန္ေတာ္ စာမ်က္ႏွာ (၂၅) တြင္ တိက်မွန္ကန္ေသာ ဗုဒၶ၀ါဒကား ဥပါဒါန္အဆြယ္အပြါးႏွင့္ အစြဲအလမ္းမ်ား လံုး၀ကင္းစင္၏။ ဟူ၍ ေဖၚျပထားရာ၌ သိပၸံနည္းက်မႈသည္ အဓိကဟုေဖၚျပထားျခင္းမရိွေပ။ ၄င္းကိုယ္တိုင္ကလည္း သိပၸံပညာႏွင့္ ဗုဒၶ၀ါဒေဘာင္၀င္အံက်ရိွမွ ဗုဒၶ၀ါဒသည္
စစ္မွန္ရမည္ဟူေသာ ယံုၾကည္မႈမ်ိဳး မထားေသာေၾကာင့္ပင္ ျဖစ္တန္ရာ၏။ သို႕ရာတြင္ ဤေနရာ၌ ဥပါဒါန္ အဆြယ္အပြါးႏွင့္ အစြဲအလမ္းမ်ား လံုး၀ကင္းသည္ ဆိုေသာ စကားမွာ အဓိပၸါယ္အယူအေကာက္ လႊဲမွားစြာ ေကာက္ယူ ရရိွႏိုင္၏။ သွ်င္ဥကၠဌသည္ ဥပါဒါန္ဆိုရာ၌ အဘယ္ဥပါဒါန္မ်ိဳးကို ဆိုသနည္း ဟုေမးရန္
အေၾကာင္းရိွ၏။ သို႕ေသာ္ သူ၏စာစုမ်ားကို လိုက္လံရွာေဖြကာ ေစာေၾကာၾကည့္မည္ ဆိုလွ်င္ကား၊ ေနာက္ဆံုး သူ၏ အစြဲျပဳတ္တဲကုတ္ ေရႊနန္းေတာ္ စာမ်က္ႏွာ (၁၂) တြင္ေဖၚျပထားသည့္ ေဒသဆိုင္ရာအစြဲ၊ လူမ်ိဳးဆိုင္ရာအစြဲ၊ ယံုၾကည္မႈဆိုင္ရာအစြဲ (၀ါ) ကာမစြဲ၊ အယူစြဲ၊ ဓေလ့စြဲ၊ အတၱစြဲ တို႕ပင္ျဖစ္၏။
ထိုအစြဲမ်ားအနက္တြင္မွ ကာမစြဲသည္ အရိွ၀တၳဳတို႕ကို စြဲျခင္းျဖစ္ ၍ လဲြမွွားေသာအစြဲမဟုတ္၊ သို႕ရာတြင္ အယူစြဲ၊ ဓေလ့စြဲႏွင့္ အတၱစြဲတို႕ကား မရိွတာကို ေတြးေတာႀကံစည္၍ မရိွတာကို သဲသဲမဲမဲ လိပ္ခဲတင္းလင္း စြဲေန ၾကျခင္းေၾကာင့္ ၄င္းတို႕ကို ၿဖိဳခြင္းရန္ အားထုတ္ရမည္။ ဤသို႕ ရွင္းလင္းေဖၚျပ ခဲ့သည့္အတြက္
မရိွစြဲႏွင့္ အရိွစြဲတြင္ သွ်င္ဥကၠဌက အရိွစြဲသည္မမွား၊ မရိွစြဲသာ အမွားဟူ၍လည္း ေကာက္ခ်က္ခ်ထားျပန္ေလသည္။ ဤစကား မွားသည္ဟူ၍ (လူသားအေနႏွင့္)
မဆိုသာေသာ္လည္း ဗုဒၶ၀ါဒတြင္ ဘယ္အစြဲပဲျဖစ္ျဖစ္ မွားသည္သာျဖစ္၏။ ဤစကားကိုလည္း သွ်င္ဥကၠဌက အထက္တြင္ေဖၚျပသည့္ အတိုင္း စစ္မွန္ေသာစင္းလံုးေခ်ာ ဗုဒၶ၀ါဒသည္ ဥပါဒါန္အဆြယ္အပြါး လံုး၀ ကင္းစင္၏ ဟူေသာစကားက လံုး၀ေထာက္ခံၿပီးသား ျဖစ္၏။ သို႕ပါလွ်က္ ဗုဒၶ၀ါဒ အစစ္အမွန္ကိုရွာေနေသာ သွ်င္ဥကၠဌသည္ အရိွစြဲဥပါဒါန္ကို မမွားဟု အဘယ့္ေၾကာင့္ ဆိုပါေလသနည္း။ ဥပါဒါန္အဆြယ္အပြါး ကင္းမွ ဗုဒၶ၀ါဒ စစ္မွန္မည္
ဆုိၿပီး အရိွစြဲေတာ့ရိွႏိုင္သည္ ္ဆိုျခင္းမွာ သွ်င္ဥကၠဌ စိတ္မႏွံ႕ပင္ ျဖစ္သေလာဟု ေတြးဖြယ္ျဖစ္လာပါသည္။ သွ်င္ဥကၠဌ၏ ေရွ႕စကားေနာက္ စကား မညီညြတ္မႈ၊ အဘိဓမၼာ တိမ္းေစာင္းမႈသည္ အထင္းသားေပၚေနေလၿပီ။ ဤေနရာ၌လည္း သွ်င္ဥကၠဌ၏ ရပ္တည္ေနေသာ အေျခအေနကို ျမင္သာထင္သာ၏။ အရိွစြဲဆိုရာ၌
သွ်င္ဥကၠဌသည္ သဘာ၀တၱသိပၸံပညာ၏ အယူအဆမ်ားႏွင့္ လက္ေတြ႕မ်က္ေတြ႕၀ါဒကို ကိုင္ထားေၾကာင္းမွာ ထင္ရွားလွ ၏။ ဗုဒၶ၀ါဒမွာကား အနတၱ၀ါဒသာျဖစ္၍ အရိွစြဲ (အတၱစြဲ) ကင္း၏။ သွ်င္ဥကၠဌက မူ အရိွစြဲ (အတၱစြဲ) သည္ မွန္သည္ဟု ဆိုေခ်သည္။ ဗုဒၶပင္ မွားသေလာ၊ သွ်င္ဥကၠဌပင္ မွားသေလာ ဟု ေမးရမလုိျဖစ္ေတာ့သည္။ သို႕လွ်င္ဗုဒၶ၀ါဒကို တစ္ဖက္ကကိုင္ တစ္ဖက္ကမူ သိပၸံပညာကိုလည္း လက္မလႊတ္ဘဲ ဗုဒၶ၀ါဒတည္း ဟူေသာ
အေဆာက္အအံုတခုကို သိပၸံပညာတည္းဟူေသာ လက္ေတြ႕ မ်က္ေတြ႕ ၀ါဒအုတ္ျမစ္ေပၚ၌ တည္ေဆာက္ရန္ ႀကိဳးစားမႈသည္ လည္း သွ်င္ဥကၠဌ၏ လုပ္ရပ္တစ္ခုပင္ ျဖစ္ေလသည္။ သို႕ေသာ္ သွ်င္ဥကၠဌ သတိထားဖြယ္ေကာင္းေသာ အခ်က္တစ္ခုမွာ အေတြးအေခၚပညာ၌ (Basic) ေခၚ အေျခခံ
မူလအုတ္ျမစ္ႏွင့္ (Superstructure) အေဆာက္အအံုသည္ အၿမဲတမ္း လိုက္ေလ်ာညီညြတ္မႈႏွင့္ လိုက္ေလ်ာညီမႈရိွရန္ လိုေသာ အခ်က္ပင္ ျဖစ္ေလသည္။
သွ်င္ဥကၠဌသည္ မည္သူႏွင့္ပင္ ဆန္႕က်င္ေစကာမူ မည္ကဲ့သုိ႕ပင္ သွ်င္ဥကၠဌအား ရဟန္းရွင္လူမ်ားက ဘာသာေရး႐ႈေထာင့္မွ ၾကည့္႐ႈ၍ ေ၀ဖန္ၾကေစကာမူ ကၽြႏ္ုပ္တို႕အေနႏွင့္ ဘာသာေရး႐ႈေထာင့္က ၾကည့္သည္ မဟုတ္၊ အေတြးအေခၚ႐ႈေထာင့္သက္သက္ကသာ ၾကည့္႐ႈေ၀ဖန္သည္ ျဖစ္၍
(မွားသည္မွန္သည္အပထား၍) ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေတြးေခၚေမွ်ာ္္ျမင္မႈဘက္က တိုးတက္ ထြန္းကားလာေအာင္ လံႈ႕ေဆာ္ႏိုင္ေသာ ဆရာေတာ္အား ေက်းဇူး မ်ားစြာ တင္ရေပမည္။ ေတြးေခၚေမွ်ာ္္ျမင္မႈ သေဘာတရားသည္ လူ႕ဘ၀အား ေရွ႕ေဆာင္၏။ ထို႕ေၾကာင့္ အေတြးအေခၚ အေမွ်ာ္အျမင္မရိွေသာ လူ႕အသိုင္း
အ၀ိုင္းသည္ ဦးတည္ခ်က္မရိွေသာ လူ႕အသိုင္းအ၀ိုင္းသာ တေန႕တျခား ျဖစ္လာရမည္။
ဤေနရာ၌ ဗုဒၶအဘိဓမၼာသည္ ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႕၏ ျမန္မာမႈယဥ္ေက်းမႈ မ်ားျဖင့္ ေဘာင္၀င္အံက် ရိွေနၿပီျဖစ္ရကား၊ ျမန္မာ့လူမႈ အေဆာက္အအံုကို ဦးေဆာင္ေနေသာ အဘိဓမၼာ မဟုတ္ေလာဟု ေမးခ်င္သူမ်ားရိွၾကေပလိမ့္မည္။ ေမးခ်င္စရာေကာင္းေသာ ေမးခြန္းတစ္ရပ္လည္း ျဖစ္၏။ ဤေနရာတြင္
ကၽြႏ္ုပ္တို႕အေနႏွင့္ ခြဲျခားျပလိုေသာ အခ်က္တစ္ခ်က္ရိွပါသည္။ အမွန္မွာ အဘိဓမၼာဆိုရာ၌ ေလာကီအဘိဓမၼာႏွင့္ ေလာကုတၱရာ အဘိ ဓမၼာကို ခြဲျခားထားဖို႕လိုေပေသးသည္။ ဘာသာေရးဆိုင္ရာ အဘိဓမၼာသည္ လူ႕ေဘာင္၌ ေလာကုတၱရာ ေရးရာမ်ားကိုသာ ဦးစားေပး၍ ေရွ႕ေဆာင္သည္ မဟုတ္ပါေလာ။ ေလာကီေရးရာ အေတြးအေခၚမ်ားျဖစ္ၾကေသာ လူမႈေရး အေတြးအေခၚ ႏိုင္ငံေရးအေတြးမွအစ ဒႆနိကေဗဒအဆံုး အားလံုးသည္ ပစၥကၡလူ႕ေဘာင္ႏွင့္ သက္ဆိုင္သည္သာ ျဖစ္၏။ ဗုဒၶဓမၼမ်ားတြင္ (Philosophy) ေခၚ ဒႆနိကအျမင္သေဘာ သက္သက္က တစ္ပိုင္းရိွၿပီး ဘာသာေရးက တစ္ပိုင္းရိွေန၏။ မည္သို႕ပင္ဆိုေစ ဗုဒၶအဘိဓမၼာကလည္း ဗုဒၶဘာသာကို အားေပးေထာက္ကူ ထားသည္သာျဖစ္၏။ ဤမွ်ေဖၚျပလိုက္႐ံုႏွင့္ စာဖတ္သူ စာနာသူသည္ သွ်င္ဥကၠဌ ေလွ်ာက္ေနေသာ ခရီးလမ္းမွာ ဘယ္ဆီေရာက္ေန
မွန္း သေဘာေပါက္လာတန္ေကာင္းၿပီဟု မွတ္ယူမိပါသည္။ သွ်င္ဥကၠဌသည္ ဗုဒၶ၀ါဒ ဗုဒၶအဘိဓမၼာကို မူလအေျခခံေျပာင္း၍ ေလာကီဆိုင္ရာ ၀ါဒမ်ားျဖင့္ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ရန္ ႀကိဳးစားျခင္းကား ျဖစ္ႏိုင္ေသာ (၀ါ) ျဖစ္သင့္ေသာ ကိစၥမဟုတ္သည္ကို သာမန္လူပိန္းတစ္ဦးပင္ နားလည္ေကာင္းေသာ ကိစၥတစ္ရပ္သာ ျဖစ္ေပသည္။ (၄) ဗုဒၶစာခၽြန္ေတာ္ စာမ်က္ႏွာ (၂၃) တြင္ သွ်င္ဥကၠဌက (အမွန္ဓမၼသည္ အနာဒိျဖစ္၍ ၊ အစလည္းမထင္၊ ထို႕ျပင္ အနႏၱ ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အဆံုးလည္းမျမင္၊ အမွန္ကားအစအဆံုး ခြဲျခား၍ မရစေကာင္း ေသာ တစ္ခုတည္းေသာ သေဘာျဖစ္သည္။ ဟူ၍ အမွန္တရား၏ သဘာ၀ကို ခြဲျပထား၏။ ကၽြႏ္ုပ္တို႕အေနႏွင့္
အထက္ပါအျမင္သည္ မွားသည္မွန္သည္ ကိုမေဖၚျပမီ ထိုအယူအဆကား သွ်င္ဥကၠဌ၏ ပင္ကိုယ္အယူအဆေသာ္၄င္း၊ ဗုဒၶ၏အယူအဆေသာ္၄င္း မဟုတ္ဘဲ အေနာက္တိုင္းအဘိဓမၼာဆရာတို႕၏ အ႐ိုးအရင္းစြဲ အယူ၀ါဒသာျဖစ္ေၾကာင္း ေဖၚျပလိုပါသည္။ အကယ္၍ အမွန္တရား အနက္ကို ထိုသို႕သာ ၀ိၿဂိဳလ္ျပဳပါက ျဖစ္ေပၚလာမည့္ အသိပညာ ဆိုင္ရာျပႆနာ အခ်ိဳ႕ကို ထပ္ေလာင္း ေဖၚျပလိုပါေသးသည္။
အေနာက္တိုင္း အေတြးအေခၚမ်ား၌ (Reality) ေခၚ အမွန္ဓမၼ ကို ေအာက္ပါအတိုင္း သတ္မွတ္ယံုၾကည္သည္။The real substance is infinite, unconditional, absolute and eternal.
သို႕ဆိုလွ်င္ သွ်င္ဥကၠဌယံုၾကည္ လက္ခံေသာ အမွန္ဓမၼသေဘာတရားႏွင့္ အတူတူပင္ျဖစ္၏။ သို႕ေသာ္ သွ်င္ဥကၠဌက မူမွန္ဓမၼသည္ အနာဒိျဖစ္၍ အစလည္းမထင္၊ ထို႕ျပင္ အနႏၱျဖစ္၍ အဆံုးလည္းမျမင္၊ အမွန္ကား အစႏွင့္ အဆံုး ခြဲျခား၍ မရစေကာင္းေသာ၊ တစ္ခုတည္းေသာ သေဘာျဖစ္သည္ ဆိုရာ၌
အမွန္ဓမၼသည္ နိစၥထာ၀ရ ျဖစ္သည္ကိုကား ေဖၚျပ၍မထားေပ။ အမွန္ဓမၼကို အနိစၥဟူ၍ သံုးသပ္ထားေသာေၾကာင့္ေလာ မေျပာတတ္ေပ။ အနိစၥဆိုလွ်င္ကား သွ်င္ဥကၠဌဆိုသကဲ့သို႕ အနာဒိလည္းမဟုတ္၊ အနႏၱလည္း မဟုတ္ႏိုင္ ေတာ့သည္ကို အေနာက္တိုင္း အဘိဓမၼာမ်ားကို ႏံွ႕စပ္ေသာ သွ်င္ဥကၠဌ
နားလည္သေဘာေပါက္ ေပလိမ့္မည္။ သို႕ေသာ္ သူေဖၚျပေသာ အမွန္တရား သည္ နိစၥထာ၀ရျဖစ္မူ အဘယ္အရာကို ရည္၍ဆိုေလသနည္း။ အထက္က သေဘာအတိုင္းဆိုရလွ်င္ (ဗုဒၶ၀ါဒအရ) ဤေလာကသံသရာတို႕၌ အနိစၥ၊ ထာ၀ရဟူသည္ ဘယ္အရာရိွသနည္း။ အနိစၥထာ၀ရမဟုတ္ေသာ အရာတို႕
သည္ အဆံုးအစမထင္ေသာ အရာမ်ားမဟုတ္ေခ်။ အနိစၥမွန္သမွ် အနႏၱ မျဖစ္ႏိုင္၊ အနာဒိလည္း မျဖစ္ႏိုင္ေခ်။ အနိစၥမွန္သမွ်၌ ျဖစ္၊ တည္၊ ပ်က္ ၾက သည္သာျဖစ္၏။ သို႕ဆိုလွ်င္ အစႏွင့္အဆံုးရိွၿပီး မဟုတ္ေလာ။ သွ်င္ဥကၠဌ အေနႏွင့္ ေလာကတြင္ အနိစၥခ်ည္း ျဖစ္ၾကသည္ကား မွန္၏။ သို႕ေသာ္ ထိုအနိစၥဆိုေသာ သေဘာ(ဓမၼ) ကား၊ နိစၥထာ၀ရျဖစ္၏။ ဟူ၍ဆိုဦးမည္လား မေျပာတတ္ေပ။ သွ်င္ဥကၠဌသည္ သခါၤရတရားကိုပင္ ထာ၀ရသစၥာ၊
အမွန္တရားအျဖစ္ ယူသေလာ၊ ႐ုပ္ကိုပင္ ထာ၀ရသစၥာအျဖစ္ယူသေလာ။
အကယ္၍ သွ်င္ဥကၠဌက ထိုသို႕ျငင္းဆိုသည့္တိုင္ ျပႆနာကား ရွင္းသြားၿပီ ဟူ၍မဆိုသာေခ်။ ပို၍ပင္ ၀ိ၀ါဒကြဲျပားရမည့္ သိမႈဆိုင္ရာ ျပႆနာတစ္ရပ္ ျဖစ္လာေပေတာ့မည္။ သွ်င္ဥကၠဌအေနႏွင့္ ေခတ္သစ္တကၠေဗဒမွ ၿခံဳယူဆင္ျခင္ (Induction) သေဘာကို အေတာ္အတန္ တီးမိေခါက္မိထားမည္ဆိုလွ်င္
အထက္ကအတိုင္း အဘယ္နိသွ်ကို အေျချပဳ၍ဆိုႏိုင္သနည္း ဟူေသာ ေမးခြန္းႏွင့္ ရင္ဆိုင္ ရမည္မွာ မုခ်ျဖစ္ေတာ့သည္။ တစ္နည္း လြယ္လြယ္ရွင္းရွင္း ေျပာရလွ်င္ အနိစၥ သေဘာဓမၼသည္ နိစၥျဖစ္ေၾကာင္း အဘယ္နည္းႏွင့္ သိပါသနည္း ဟူ၍ ေမးရေပေတာ့မည္။ ဤေနရာ၌ ငါ တခၤဏုပၸတၱိဥာဏ္ (Intuition)
ျဖင့္ သိတယ္ ဟူ၍ ဆိုမည့္ ပုဂၢိဳလ္မ်ိဳးမဟုတ္ေၾကာင္း သူ၏အေရးအသားမ်ားက သိသာႏိုင္၏။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ သွ်င္ဥကၠဌသည္ လက္ေတြ႕မ်က္ေတြ႕ ၀ါဒသမားတဦး ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ျဖစ္၏။ တစ္နည္းဆိုရလွ်င္ သူ၏အေရးအသား မ်ားအရ သွ်င္ဥကၠဌသည္ (Extreme Empiricist) လက္ေတြ႕မ်က္ေတြ႕
အယူ၀ါဒ အယံုက်ဴးသူ ဟူ၍ပင္ဆိုႏိုင္ေသး၏။ သို႕ဆိုလွ်င္ သွ်င္ဥကၠဌသည္ လက္ေတြ႕ မျမင္ရေသာ ဤဓမၼႀကီးကို အဘယ္နည္းႏွင့္သိႏိုင္ပါသနည္း ဟူ၍ ထပ္ေမးရန္ ရိွျပန္ပါသည္။ တစ္နည္္းရိွသည္ မျမင္ရေသာဓမၼတရားႀကီးကို လက္ေတြ႕ျပဳ၍ သိႏိုင္ေသာ နည္းတစ္နည္းရိွ၏။ ထိုနည္းမွာ ၿခံဳယူဆင္ျခင္နည္း
ယုတၱိေဗဒနည္းပင္ ျဖစ္သည္။ ေဖၚျပရပါမူ ဥပမာ (ေလာကတြင္ျဖစ္ျဖစ္သမွ် အရာတို႕သည္ အနိစၥခ်ည္း ျဖစ္ၾကသည္) ဆိုရာ၌ ထိုသို႕ဆိုႏိုင္ရန္၊ ေတြးေခၚရွင္သည္ အရာ၀တၳဳတစ္ခုစီကို စစ္ၾကည့္၏။ ထိုအခါ၌ သူေတြ႕သမွ်၊ ျဖစ္၊ တည္၊ ပ်က္ ခ်ည္း ေတြ႕ရ၏။ ထိုအခါ သူသည္ (ေတြ႕သမွ် ေပၚတြင္
အေျခတည္၍ က်န္အရာ၀တၳဳတို႕မွာ အနိစၥ ဟုတ္မဟုတ္ ထပ္မံ၍ မစစ္ေတာ့ပဲ ေယဘူယ် အားျဖင့္ ၿခံဳ၍ ေလာကမွာရိွရိွသမွ် အားလံုး အနိစၥခ်ည္းျဖစ္သည္။) ဟုဆိုလိုက္ သည္။ သို႕ေသာ္ သူလက္ေတြ႕မ်က္ေတြ႕ သိေသာအရာႏွင့္ မသိေသာအရာတို႕ တြင္ (အားလံုးကိုၿခံဳ၍ ေျပာေသာေၾကာင့္) မသိေသာအရာက
အဆေပါင္းမ်ားစြာ ပိုသည္။ ထို႕ေၾကာင့္သူ၏ အေျဖသည္လည္း၊ မမွားေစကာမူ လံုး၀မမွန္ေခ်။ ျဖစ္ႏိုင္သည္ ဆို႐ံုေလာက္သာရိွ၏။ အေနကန္ျဖစ္၏။ ထုိအခ်က္၌ပင္ ထိုသို႕ အားလံုးၿခံဳေျပာဘို႕ရာ လြယ္ကူေသာ ကိစၥမဟုတ္သကဲ့သို႕ ေျပာလိုက္သမွ် မွာလည္း အၿမဲတမ္း မွားႏိုင္ေၾကာင္း သတိျပဳသင့္၏။
ေလာကတြင္ မိမိေတြ႕သမွ် မတည္ၿမဲဘူး ဆိုေသာ္လည္း တည္ၿမဲေသာအရာ ေတြ႕ေသာအခါ ေစာေစာက မိမိ၏အဆိုမွာ အမွားႀကီး မွားေပမည္။ တည္ၿမဲေသာအရာ မရိွဘူးဟူ၍ေကာ သိႏိုင္၊ အတတ္ေသခ်ာေျပာႏိုင္ေသာ အင္အား သွ်င္ဥကၠဌတြင္ ရိွပါသေလာ။ ဤကား တရားလမ္းသင့္ရာ
ေဖၚျပျခင္းသာ ျဖစ္ပါသည္။ ဤေနရာ၌ ေလာကႀကီးကို မသိႏိုင္ဟူေသာ အယူသို႕လိုက္၍ ကၽြႏ္ုပ္တို႕ဆိုျခင္းလည္း မဟုတ္။ လက္ေတြ႕တစ္ခုတည္းႏွင့္ ေယဘူယ်တရား မ်ားကို သိဘို႕မလြယ္ သည္ကိုသာ ေဖၚျပလိုျခင္းသာျဖစ္သည္။ တဖန္တံု ဆိုခဲ့ၿပီးသကဲ့သို႕ အနိစၥခ်ည္းဆိုသည့္တရားကိုပင္ (ျမတ္စြာဘုရား၏ သဗၺညဳတဥာဏ္ႏွင့္ သိျခင္းကလဲြ၍) သွ်င္ဥကၠဌ၏ လက္ေတြ႕ မ်က္ေတြ႕ ၀ါဒအရ မွန္မွန္ကန္ကန္ သိဘို႕ရန္ မျဖစ္ႏိုင္လွ်င္ ထိုအနိစၥတရားသည္ အၿမဲ(နိစၥ) ရိွသည္ ဟူ၍ေျပာဘို႕ရန္မွာ သာ၍ခက္ေသး၏။
(ကၽြႏ္ုပ္တို႕၏ ေရႊဥေဒါင္းသို႕ ျပန္ၾကားခ်က္ စာအုပ္တြင္ ဓမၼတာႏွင့္ သဘာ၀ဓမၼတို႕ကို ေ၀ဖန္တင္ျပရာ၌ ေခတ္သစ္သိပၸံအျမင္မ်ားႏွင့္ ယုတၱိေဗဒမွ ဆင္ေျခတို႕အေၾကာင္း အက်ယ္တ၀င့္ရွင္းျပထား ေသာေၾကာင့္ ထပ္မံေရးသား ရန္မလိုေတာ့ေပ။) (၅) သွ်င္ဥကၠဌကား စာအုပ္မ်ားစြာကို ေရးခဲ့ၿပီ၊ သူ၏ဗုဒၶ၀ါဒႏွင့္ သိပၸံ အယူအဆမ်ား ေရာေမႊထားေသာ ဖားတပိုင္း၊ ငါးတပိုင္း အဘိဓမၼာမ်ားကိုလည္း မ်ားစြာ ေျပာခဲ့ေဟာခဲ့ၿပီ။ အေတြးအေခၚ၌ ယုတၱိတန္မႈသည္ အေရးႀကီးၿပီး၊ ေရွ႕ေနာက္စကား ညီညြတ္္မႈသည္ သာ၍အေရးႀကီးေၾကာင္း
သွ်င္ဥကၠဌ သေဘာေပါက္ဟန္ မတူေခ်။ အေဆာက္အဦးႏွင့္ အေျခခံအုတ္ျမစ္တို႕ ကိုက္ညီမႈ၊ လိုက္ေလ်ာညီညြတ္မႈသည္ အေတြးအေခၚတစ္ခု၌ သက္ခင္ျဖစ္ ေၾကာင္း သွ်င္ဥကၠဌ သိနားလည္သင့္ေပသည္။ အေတြးအေခၚစံနစ္ တရပ္ကို ေျပာင္းလဲလိုေသာ္၊ အခက္အလက္ကို ခ်ိဳင္၍မရ၊ အျမစ္ကလွန္ျပစ္ရသည္။ (၀ါ) အဘိဓမၼာတစ္ခုကို ေျပာင္းလဲလိုလွ်င္ မူလအေျခခံကို ေျပာင္းျပစ္ရသည္။ ရွင္းရွင္းဆိုရလွ်င္ ဗုဒၶဓမၼ၏ အေျခခံကို
ဗုဒၶ၏၀ါဒမ်ားျဖင့္ မထားဘဲ၊ (Evolution) အီေဗၚလူးရွင္း ကဲ့သို႕ေသာ သိပၸံေရးရာ ၀ါဒမ်ားႏွင့္ အျခားသိပၸံမူလ အေျခခံမ်ား အစားထိုးလိုက္ပါက အထက္က အေဆာက္အဦးလည္း ဗုဒၶ၀ါဒ မဟုတ္ေတာ့ဘဲ သိပၸံေရးရား၀ါဒ တစ္ခုခုသာ ျဖစ္သြားဖြယ္ရိွသည္ကို သွ်င္ဥကၠဌ သေဘာေပါက္ ပါ၏ေလာ။ ဗုဒၶ၀ါဒ သေဘာတရားမ်ားသည္ သိပၸံနည္းက်ရိွသည္ဟု ျပလိုလွ်င္လည္း၊ ဗုဒၶ၏ ေလာကအျမင္ႏွင့္ ေခတ္သိပၸံ၏အျမင္မ်ားကို ယွဥ္ႏိႈင္း၍ ခိုင္ခိုင္မာမာျဖစ္ေအာင္ ျပဖို႕သာရိွပါသည္။ ဒါ၀င္ သီ၀ရီႀကီးကို ဗုဒၶ၀ါဒတြင္းသို႕ အတင္းသြတ္သြင္းလာျခင္းသည္ အေျခခံခ်င္းမတူညီေသာ အယူ၀ါဒႏွစ္ရပ္ကို အတင္းေပါင္းစပ္ရာ ေရာက္ေနေပသည္။ အမွန္မွာ ဘာသာေရးႏွင့္ သိပၸံပညာ သည္ အေျခခံျခင္း တူႏိုင္ပါမည္ေလာ။ စဥ္းစားစရာ ရိွပါေသး၏။ သွ်င္ဥကၠဌသည္
အဘယ္ကိုရည္၍ အဘယ္လမ္းကို ေလွ်ာက္ေလသနည္း။ စူးစမ္းေလ့လာၾကဦးစို႕။

http://kyawkomin.multiply.com/journal/item/51

ေက်ာက္ကြင္းအေရးေတာ္ပံု မွာအားနည္းခ်က္ေတြရွိေနပါတယ္။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္အားနည္းခ်က္ ကိုအရင္ေျပာရၽမွာဘဲ။
ေက်ာက္ကြင္းအေရးေတာ္ပံုေၾကာင္းအရင္ေလ့လာၿပီး ေအာက္ပါတို႔ကိုဖတ္ေစခ်င္ပါတယ္။
အညႊန္းကေတာ့ …
http://www.thanzinhlaing.com/forums/showthread.php?t=508

အေရးႀကီးမွတ္ခ်က္ ။ ။ ေက်ာက္ကြင္းအေရးေတာ္ပံုစာအုပ္သည္ ႏိုင္ငံေတာ္မွထုတ္ေ၀ခြင့္ပိတ္ပင္ထားေသာစာ အုပ္ျဖစ္ပါသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ႏိုင္ငံေတာ္မွပင္ ပိတ္ပင္ထားသည္ကိုစဥ္းစားေစခ်င္ပါသည္။ ေတာ္တည္႔၊ မွန္ကန္၊ တရားမၽွ်တေသာ၊ အဆိပ္ကင္းေသာစာအုပ္ျဖစ္လွ်ွင္ တားျမစ္ထားရန္မလိုေပ။ ယခုမွာမူ မိတဴမ်ားသာပြားလွ်က္ေရာင္းေနပါသည္။

၁။ စည္းကမ္းခ်က္ (၂) ထဲမွာ ဒီလိုေဖာ္ျပထားတယ္။ ခရစ္ယာန္ဘာသာႏွင့္ ဗုဒဘာသာႏွစ္မ်ဳိးအနက္မည္သည္႔တရားက ေကာင္းသည္၊ မွန္သည္ဟု ယွဥ္ၿပိဳင္ေဟာေျပာ ….ရန္ ..တဲ့။
…. ဘာသာေရးအရျပိဳင္တာဆိုကတည္းက အေျခေနကဆိုးေနၿပီ။ ခရစ္ယာန္ဘာသာက အဓိကလား။ ခရစ္ေတာ္ကအဓိကလား။ ဘာသာတရား ကလူကိုမေျပာင္းလဲေစႏိုင္ပါဘူး။ ခရစ္ေတာ္ဘုရားကသာ ေျပာင္းလဲေစ ႏိုင္ တာပါ။ ခရစ္ေတာ္အေၾကာင္းထက္ ခရစ္ယာန္ဘာသာေကာင္းေၾကာင္းေျပာေနလုိ႔ကေတာ့ ရလဒ္ေကာင္းမွာမဟုတ္ပါဘူး။
ဒါေၾကာင့္ ေက်ာက္ကြင္းအေရးေတာ္ပံုမွာ ဒီလိုအဆံုးသတ္သြားရတာပါ။ ေရးထားတာကေတာ့………
—–ေက်ာက္ကြင္းရြာ တစ္ရြာလံုး တစ္ေယာက္မက်န္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္မ်ားျဖစ္သြားၾကေလသည္။ —-တဲ့။

၂။ ရႈံးေသာဘက္မွ ေငြ ၅၀ ေပးရန္တဲ့ ။ က်မ္းစာထဲမွာ ဧလိယက ဗာလပေရာဖက္ေတြနဲ႔ၿပိဳင္ခဲ့တာဘဲ။ ဘာရယူုျခင္းမွ မပါဘူး။ ေငြ ပါလာတာ ေနာက္ျပသနာ။ ေငြအစား .. ၀ိညာဥ္ေတာ္ပါရၽမွာ။

၃။ စာအုပ္ေရးတဲ့သူ ….ဘယ္သူ႔ဘက္ကလဲဆိုတာၾကည္႔ပါ။
တစ္ဘက္သက္ဆန္မႈေတြအထင္းသားျမင္ေတြ႔ေနရပါတယ္။ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းကိုပါ။ ဘက္လိုက္တဲ့စာေရးဆရာ
ဆိုရင္ေတာ့ ေရးတဲ့စာဟာ .. ကေလာင္အဆိပ္ျဖစ္သြားၿပီ။ မမၽွ်တေတာ့ဘူး။ ခ်န္တာ ပိုတာပါလာၿပီ။ ခ်န္တာ ပိုတာပါတဲ႔အေျခအေန ကို ေရးထားတဲ႔စာအုပ္ကို ဘယ္လိုအမွန္အေနနဲ႔ ယံုလို႔ရေတာ့မွာလဲ။

၄။ တရားေဟာဆရာ ဦးသာဒင္ ……….. သူ႔ရဲ႔ယွဥ္ၿပိဳင္မႈေတြဟာ ဧလိယနဲ႔ေတာ္ေတာ္ကြာတယ္။ သူေျပာသင့္တာ ခရစ္ေတာ္အေၾကာင္း။ ခရစ္ေတာ္ဟာ လူေတြကို ဘယ္ေလာက္ခ်စ္တယ္။ ဘယ္လိုကယ္လဲ။ ဘယ္ လိုဘုရားျဖစ္လဲေပါ့။ ဒါေပမဲ့ .. သူက တဘက္ကိုတိုက္ခိုက္ဖို႔ဘဲအားသန္ေနတယ္။ ေတာက္ေလွ်ာက္ တဘက္ကုိတိုက္ခိုက္တယ္။ ဒါ မွားတာဘဲ။ ၿပိဳင္လို႔ႏိုင္ခ်င္တာ။ တဘက္ကိုဖိခ်င္တာ။ ဒါနဲ႔ဘဲ ၀ိညာဥ္ေတာ္ကထြက္ေျပးတာေပါ့။ ဧလိယတုန္းကဆိုရင္ ရွင္းေနတာဘဲ။ သူကိုးကြယ္တဲ႔ဘုရားရဲ႔အသက္ရွင္ျခင္းကိုဘဲ တုိင္တည္တာ။
ဥပမာ – သိၾကားတန္မဲ႕ မိန္္းမထမီအတြင္း ၀င္ရသတဲ့ လားဗ်ာ…..
- ဦးသာဒင္ သည္ `ဗုဒၶ၀င္´ ကို ေ၀ဖန္တိုက္ခိုက္ေလသည္။
-ဘုရားျဖစ္ဖို႔ ပဋိသေႏၶယူဖို႔ ေတာင္းပန္မွ မယ္ေတာ္မာယာရဲ႕ ဗုိက္ထဲ၀င္သတဲ့ဗ်ာ..
-ဒါေပမယ့္ အခုလို ယုတၱိကင္းမ့ဲတဲ့ ေရွ႕ေနာက္မညီညြတ္တဲ့ တရားေတြ ေတြ႕လာရတာနဲ႕ ဗုဒၶဘာသာကို စိတ္ပ်က္ၿပီး ခရစ္ယာန္ဘာသာထဲကို ၀င္ခဲ့သူျဖစ္ပါတယ္။
- ဒီမဟုတ္ မဟတ္ ဗုဒၶဘာသာကို ဆက္ၿပီး ယံုၾကည္ကိုးကြယ္ေနသမွ် အမွားနဲ႔ရင္ဆိုင္ေနရမွာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရွ႕ေနာက္မညီညြတ္ဘဲ မွားယြင္းခၽြတ္ေခ်ာ္ေနတဲ့ ဗုဒၶဘာသာတရားကို ယံု ၾကည္ၾကမည္လား

၅။ ေက်ာက္ကြင္းရြာမွခရစ္ယာန္မ်ား ……. ယံုၾကည္ျခင္းမခိုင္တာျပသနာ။ ခရစ္ယာန္ျဖစ္ျခင္းဘဲသိၿပီး .. ခရစ္ေတာ္ကိုမသိတဲ႔ျပသနာ။ အဓိက ကေတာ့ .. ထုတ္ျပစရာ အတြင္းသက္ေသမရွိတာ။
ဘုရားသူတို႔ကိုဘယ္ေလာက္ခ်စ္တယ္။ ဘယ္လိုကယ္တယ္။ ဘယ္လိုအေျဖေပးတယ္ဆိုတဲ့ သက္ေသေတြမရွိတာ။

၆။ ဘာသာစကားကၽြမ္းက်င္မႈ (ဦးသာဒင္၏အသံုးအႏႈံး) ………. ဒါလဲအားနည္းခ်က္တစ္ခုဘဲ။ သံေနသံထား။ အသံုးၿပဳပံု။ ပရိသတ္။ ဒါေတြအားလံုးဟာ အရမ္းအေရးႀကီးတာဘဲ။ ေနာက္တစ္ခုက .. က်မ္းစာထဲက စကားလံုးတစ္ခ်ိဳ႔ဟာဗမာစကားလံုးေတြနဲ႔ရွင္းျပဖို႔မလြယ္ဘူး။ ရႈပ္ေထြးလြန္းတယ္။

ဆက္ပါဦးမည္ …

(အေသးစိတ္မေရးသားထားပါဘူး။ အေသးစိတ္ ေဆြးေႏြးလိုပါကၾကိဳဆိုပါတယ္။ ေမးလ္ကေတာ့
LordLearsiSupernovo@gmail.com)

http://haineni.ning.com/profiles/blogs/3410811:BlogPost:20938 မွ ကူးယူေဖၚျပပါသည္။